Rytmika | Rozwoj ruchowy

METODA RYTMIKI ÉMILE’A JAQUES’A-DALCROZE’A
A ZAJĘCIA RYTMIKI W SZKOLE

Rytmika Émile’a Jaques-Dalcroze’a, znana też jako eurytmika Dalcroze’a, to metoda edukacji muzycznej łącząca muzykę, ruch i improwizację, aby fizycznie doświadczać i rozumieć muzykę, rozwijając rytm, koordynację i kreatywność. Szwajcarski pedagog stworzył ją na początku XX w., opierając na naturalnym ruchu, aby poprzez ćwiczenia zmysłowo i intelektualnie łączyć się z dźwiękiem, co wpływa na rozwój ogólnej muzykalności, empatii i umiejętności społecznych. Metoda ta stała się podstawą przedmiotu „rytmika” w polskich szkołach muzycznych i jest często łączona z solfeżem i improwizacją.

To kompleksowa metoda pedagogiki muzycznej, której celem jest:

głębokie przeżywanie muzyki całym ciałem,
rozwój muzykalności poprzez ruch,
integracja słuchu, ruchu i myślenia.

Cechy charakterystyczne:

improwizacja (szczególnie nauczyciela, np. na fortepianie),
swobodny, naturalny ruch,
brak schematycznych układów tanecznych,
nacisk na reakcję ciała na muzykę „tu i teraz”,
indywidualne tempo rozwoju ucznia.

1. Rytmika Dalcroze’a – koncepcja pierwotna

Rytmiki – ma na celu usprawnianie wymiany informacji między mózgiem, a ciałem za pomocą ćwiczeń rytmicznych,

Solfeżu – kształci umiejętność słyszenia, rozpoznawania, nazywania i wykorzystywania relacji między dźwiękami,

Improwizacji (fortepianowej) – pozwala opanować umiejętność indywidualnej ekspresji w grze na instrumencie. Jest syntezą doświadczeń wyniesionych z rytmiki i solfeżu oraz daje możliwość wykorzystania ich do tworzenia własnej muzyki, a także lepszej interpretacji tej już skomponowanej.

Metoda Dalcroze’a składa się z trzech elementów:

ZABAWY Z RYTMEM

2. Zajęcia rytmiki w szkole

Zabawy z rytmem wpływają jednocześnie na sprawność umysłową i fizyczną dzieci. Mali uczestnicy starają się zapanować nad ciałem, kształtując równowagę i koordynację. Doświadczają swojego ciała w przestrzeni i ćwiczą uważność. Rytmika to swoista muzykoterapia – pomaga rozładować napięcie mięśniowe i relaksuje. Zajęcia te mają ogromny potencjał edukacyjny, ponieważ dają solidne podstawy do późniejszej nauki matematyki oraz języków. Dzięki temu, że odbywają się w grupie, rozwijają także umiejętności społeczne najmłodszych.

Szkolna rytmika to przedmiot lub forma zajęć, która:

korzysta z elementów metody Dalcroze’a,
realizuje podstawę programową,
ma ograniczony czas i liczebność grup.

Cechy szkolnych zajęć rytmiki:

ćwiczenia rytmiczno-ruchowe do muzyki,
piosenki z ruchem,
zabawy muzyczno-ruchowe,
elementy tańca i prostych układów,
mniejszy udział improwizacji,
większa struktura i schematyczność działań.

Nauczyciel wykorzystujący metodę rytmiki w swojej pracy pedagogicznej powinien kierować się trzema zasadami, stanowiącymi główne założenia metody:

Muzyka jest inspiracją dla ruchu,
Praktyka zawsze poprzedza teorię,
Ćwiczenia wprowadzane są według zasady stopniowania trudności.

Zajęcia rytmiki służą nie tylko kształceniu dzieci w zakresie muzyki, wspierają także szeroko pojęty rozwój najmłodszych. Przede wszystkim zaspokajają one naturalną potrzebę ruchu, który często jest dominującym sposobem dziecięcej ekspresji. Podczas pierwszego kontaktu z muzyką, maluchy częściej reagują kiwaniem głową, kołysaniem się lub stukaniem jakimś przedmiotem, niż śpiewaniem czy grą na instrumencie.

Rytmika uwrażliwia dzieci na doznania słuchowe, a także zachęca je do poszukiwania i rozwijania własnych naturalnych środków wyrazu.