DYSLEKSJA
Czym jest dysleksja?
Dysleksja to specyficzne trudności w nauce czytania i pisania, które występują mimo prawidłowego rozwoju intelektualnego, odpowiednich warunków edukacyjnych oraz motywacji do nauki. Osoby z dysleksją mogą mieć problemy z rozpoznawaniem liter, płynnym czytaniem, poprawną pisownią oraz przetwarzaniem informacji językowych. Dysleksja nie jest chorobą, lecz odmiennym sposobem przetwarzania informacji przez mózg. Dzięki odpowiedniemu wsparciu, terapii i dostosowanym metodom nauki osoby z dysleksją mogą skutecznie rozwijać swoje umiejętności i osiągać sukcesy w edukacji oraz życiu zawodowym.
Co to jest dysleksja rozwojowa?
Objawy dysleksji rozwojowej Specyficzne trudności w czytaniu ujawniają się dopiero w szkole, podczas gdy już w okresie przedszkolnym można zauważyć objawy, które cechują dzieci tzw. „ryzyka dysleksji”
-
opóźniony rozwój mowy
-
mała sprawność i koordynacja ruchów podczas zabaw ruchowych, samoobsługi, rysowania, pisania
-
wadliwa wymowa, trudności z wypowiadaniem trudniejszych słów, błędy gramatyczne
-
trudności z różnicowaniem głosek podobnych oraz z wydzielaniem sylab, głosek ze słów i ich syntezą
-
trudności z wykonywaniem układanek i odtwarzaniem wzorów graficznych
-
oburęczność
Główne przejawy dysleksji
Termin dysleksja rozwojowa jest pojęciem zbiorczym i obejmuje kilka szczegółowych trudności edukacyjnych:
-
Dysleksja – problemy z płynnym czytaniem i zrozumieniem tekstu.
-
Dysortografia – trudności w opanowaniu zasad ortografii i poprawnego pisania.
-
Dysgrafia – niski poziom graficzny pisma, tzw. brzydkie, nieczytelne pismo.
-
Dyskalkulia – trudności w nauce matematyki i liczeniu.
Jak działa dysleksja
-
mylenie prawej i lewej ręki
-
trudności w czytaniu pomimo dobrej inteligencji oraz braku zaniedbania środowiskowego i dydaktycznego
-
trudności z opanowaniem poprawnego pisania
Objawy zaburzeń funkcjonowania analizatora kinestetyczno-ruchowego
-
rysowanie - rysunki sprawiające wrażenie niestarannych, ruchy „kanciaste”, gwałtowne lub zwolnione, za silny lub za słaby nacisk przyboru do pisania na papier, przeważają linie proste, mało linii falistych;
-
pisanie – za mocny lub za słaby nacisk przyboru do pisania na papier, mała precyzja dłoni i palców. Obniżony poziom graficzny pisma – litery niekształtne, nieprecyzyjne, kanciaste, różnej wielkości, wychodzące poza linie, połączenia pomiędzy literami różnej długości, w dowolnym miejscu litery, różne nachylenie liter, odstępy między literami za duże lub za małe, litery niepewne, niedokończone. Pismo mało czytelne. Tempo pisania wolne – trudności z nadążaniem za tempem klasy. Zeszyty sprawiają wrażenie niestarannie utrzymanych.
Objawy zaburzeń analizy i syntezy słuchowej, słuchu fonemowego, słuchowej pamięci fonologicznej:
-
czytanie – mylenie słów podobnie brzmiących, domyślanie się na podstawie pierwszej litery lub sylaby, zgadywanie, przekręcanie znaczenia czytanych słów;
-
pisanie – mylenie liter odpowiedników głosek fonetycznie podobnych, pisownia fonetyczna, opuszczanie końcówek wyrazów, mylenie i zamiana samogłosek nosowych (ę, ą) na zespoły dźwiękowe (em, om), wolne tempo pisania, zaburzona słuchowa pamięć bezpośrednia (konieczność wielokrotnego powtarzania dyktowanego tekstu).
Objawy zaburzeń analizy i syntezy wzrokowej:
-
wypowiadanie się – w związku z trudnością identyfikacji przedmiotów na obrazkach – opis obrazka jest ubogi, zawiera małą ilość szczegółów;
-
rysowanie – rysunki przeważnie ubogie w szczegóły, kłopoty z odwzorowywaniem prostych figur geometrycznych;
-
czytanie – mylenie liter o podobnym kształcie (a-o, m-n, l-t-,ł, b-d, g-p, n-u, m-w), opuszczanie liter, sylab, wyrazów, całych wierszy, przekręcanie końcówek wyrazów, zgadywanie, gubienie się w tekście. Tempo czytania wolne, szybko następuje zmęczenie, niechęć do czytania. Czytanie jest nierytmiczne, długo utrzymuje się technika literowania. Koncentracja na technicznej stronie czytania utrudnia pełne zrozumienie treści;
-
pisanie - trudności z zapamiętaniem kształtu liter, mylenie liter o podobnym kształcie,pomijanie drobnych elementów graficznych liter (tzw. znaki diakrytyczne), opuszczanie liter lub cząstek wyrazowych. Pomimo niejednokrotnie dobrej znajomości zasad pisowni występują liczne błędy ortograficzne;
-
nauka innych przedmiotów – trudności mogą się ujawniać w przypadku każdego przedmiotu (język obcy – mylenie liter, geografia – trudności z czytaniem mapy, mylenie kierunków geograficznych, geometria – mylenie figur, problemy z rzutowaniem figur w przestrzeni).
Najczęstsze trudności osób z dysleksją na poszczególnych przedmiotach:
-
Trudności w czytaniu, pisaniu, liczeniu, rozumieniu i przetwarzaniu informacji.
TRUDNOŚCI W NAUCE JĘZYKÓW OBCYCH:
-
trudności w zapamiętywaniu i używaniu nowego słownictwa, powolność w uczeniu się rymów, piosenek i wierszy, niezrozumienie poleceń prostych i sekwencji poleceń, nieumiejętność literowania, sylabizowania, nieumiejętność przekładania dźwięku na symbol graficzny i odwrotnie, problemy gramatyczne (słowotwórstwo, składnia, szyk wyrazów w zdaniu), „zjadanie” liter, niekończenie słów i zdań, nierozróżnianie słów, problemy z rozumieniem tekstu czytanego i wypowiedzi ustnej, problemy z rozumieniem tekstu słyszanego, trudności w organizacji wypowiedzi ustnej i pisemnej, trudności z wymową, wolne tempo pisania i czytania, trudności z przetwarzaniem tekstu, błędy ortograficzne i gramatyczne.
MATEMATYKA:
-
trudności z opanowaniem tabliczki mnożenia, trudności z nazywaniem i pisaniem cyfr, liczb, błędny w słownym zapisie liczb, mylenie liczb, opuszczanie i mylenie cyfr przy zapisywaniu i przenoszeniu, brak zdolności czytania symboli matematycznych, kłopoty z porównywaniem figur geometrycznych i ich cech: położenia, proporcji, wielkości, odległości, wysokości, zaburzone widzenie przestrzenne, trudności z analizą wykresów, tabel, danych, trudności z kreśleniem i konstruowanie figur, błędne określanie stron i kierunków.
GEOGRAFIA:
-
zaburzona orientacja na mapie, w przestrzeni, trudności w rozumieniu poleceń, nowych słów, definicji i wykresów.
CHEMIA:
-
trudności z zapamiętaniem symboli, z poprawnym zapisem nazw pierwiastków, trudności z zapisywaniem i przetwarzaniem wzorów chemicznych, trudności z rozumieniem poleceń i abstrakcyjnych sformułowań.
HISTORIA:
-
uczniowie mają trudności z chronologią wydarzeń, zapamiętywaniem i zapisywaniem dat, z myśleniem przyczynowo- skutkowym.
BIOLOGIA:
-
trudności ze złożonym, abstrakcyjnym, trudnym nazewnictwem. Ograniczone możliwości w zakresie samodzielnego wykonywania praktycznych aktywności na podstawie instrukcji lub opisu.
WYCHOWANIE FIZYCZNE:
-
(np. wolne tempo wykonywania czynności manualnych, nieudolność w grach zręcznościowych, zaburzona sfera motoryki dużej i małej. Trudności w rzucaniu, chwytaniu, koordynacji wzrokowo- ruchowej.
PLASTYKA/TECHNIKA
-
Plastyka/technika : bardzo często tworzą prymitywny, niedokończony rysunek, widoczne grube, mocne i niepewne linie. Rysunki mało precyzyjne, dosokładne, zawierają mało szczegółów. Potrzebują szczegółowych instrukcji werbalnych, wizualnych i stałej podpowiedzi.
Wybrane artykuły
