Zdrowie jest jednym z najważniejszych zasobów człowieka, wpływającym na jakość życia, rozwój, samopoczucie oraz możliwości realizowania codziennych aktywności. Kształtowanie postaw prozdrowotnych od najmłodszych lat stanowi istotny element edukacji i wychowania, wspierający dzieci i młodzież w dokonywaniu świadomych wyborów dotyczących własnego zdrowia.
Na tej stronie zgromadzono materiały przeznaczone dla nauczycieli, wychowawców, specjalistów oraz rodziców, dotyczące różnych aspektów zdrowia fizycznego, psychicznego i społecznego. Obejmują one zagadnienia związane między innymi ze zdrowym stylem życia, aktywnością fizyczną, prawidłowym odżywianiem, profilaktyką chorób, higieną, zdrowiem psychicznym, bezpieczeństwem oraz budowaniem dobrostanu.
Udostępnione materiały, scenariusze zajęć, poradniki, publikacje i inspiracje edukacyjne mają wspierać działania służące promowaniu zdrowia oraz rozwijaniu wiedzy, umiejętności i nawyków sprzyjających zdrowemu funkcjonowaniu. Zachęcamy do korzystania z zasobów oraz wykorzystywania ich w codziennej pracy edukacyjnej i wychowawczej, a także w działaniach podejmowanych w środowisku rodzinnym.
INFORMACJE OGÓLNE
Nowy przedmiot „Edukacja prozdrowotna” ma za zadanie wyposażyć uczniów w niezbędną wiedzę i umiejętności, które pozwolą im podejmować świadome decyzje dotyczące zdrowia. Program edukacyjny obejmuje szeroki zakres tematów, w tym:
-
Zdrowie fizyczne: Profilaktyka zdrowotna, higiena osobista, zdrowe odżywianie, aktywność fizyczna oraz podstawowe zasady udzielania pierwszej pomocy.
-
Zdrowie psychiczne: Znaczenie zdrowia psychicznego, radzenie sobie ze stresem, budowanie odporności psychicznej oraz techniki relaksacyjne.
-
Zdrowie społeczne: Relacje interpersonalne, komunikacja, empatia oraz współpraca w grupie.
-
Bezpieczeństwo i pierwsza pomoc: Praktyczne umiejętności udzielania pierwszej pomocy.
Przedmiot ma być realizowany w klasach IV-VIII szkół podstawowych i w klasach I-III szkół ponadpodstawowych
Zamieszczone w publikacji informacje pomagają zrozumieć istotę promocji zdrowia w szkołach i placówkach oświatowych oraz jej umiejscowienie w programie wychowawczo-profilaktycznym.
Szkoły odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu zdrowia psychicznego uczniów poprzez edukację, wsparcie emocjonalne, promocję zdrowego stylu życia, budowanie społeczności, współpracę z rodzicami, interwencje kryzysowe, redukcję stygmatyzacji oraz dostosowanie nauki. Skuteczne działania w tych obszarach mogą znacząco poprawić jakość życia uczniów i przygotować ich do radzenia sobie z wyzwaniami w przyszłości.
Jakie konkretne kroki i strategie może podjąć nauczyciel, aby wspierać zdrowie psychiczne uczniów w swojej klasie?
Z E S T A W I E N I E N A J N O W S Z Y C H A R T Y K U Ł Ó W
Gazetka MEN PROFILAKTYKA
„Profilaktyka” nr 2 – kwiecień 2026
Numer MEN poświęca dużo miejsca zdrowiu psychicznemu dzieci i młodzieży oraz roli szkoły w jego ochronie.
-
Psychoedukacja – rozwijanie umiejętności budowania relacji, komunikacji, empatii, rozpoznawania własnych potrzeb i emocji oraz radzenia sobie w trudnych sytuacjach.
-
Dobrostan psychiczny – poznawanie siebie, swoich reakcji i ograniczeń oraz wzmacnianie odporności psychicznej.
-
Stres, lęk, kryzys i agresja – kształtowanie sposobów radzenia sobie z trudnymi emocjami i sytuacjami.
-
Przeciwdziałanie stygmatyzacji osób doświadczających problemów ze zdrowiem psychicznym.
-
Relacje i komunikacja – znaczenie pozytywnych relacji, empatii i troski o innych.
-
Aktywność fizyczna, odżywianie i sen – jako elementy wpływające na samopoczucie i dobrostan psychiczny, w tym radzenie sobie z przebodźcowaniem i zmęczeniem nauką.
-
System pomocy psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży – trzy poziomy referencyjne: pomoc środowiskowa, Centra Zdrowia Psychicznego oraz wysokospecjalistyczna opieka całodobowa.
-
„Poziom 0” – profilaktyka szkolna – rozpoznawanie potrzeb uczniów i udzielanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Współpraca szkoły ze specjalistami i rodzicami oraz informowanie uczniów i rodzin o dostępnych formach pomocy.
3. numer gazetki „Profilaktyka” MEN z maja 2026 r. Tematem miesiąca jest Miesiąc Świadomości Zdrowia Psychicznego.
-
Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży – znaczenie dobrostanu, relacji i przeciwdziałania stygmatyzacji.
-
Wsparcie rówieśnicze (peer support) – projekt, w którym młodzież pomaga rówieśnikom w trudnościach emocjonalnych i społecznych.
-
Program wychowawczo-profilaktyczny szkoły – jego cele, diagnoza potrzeb uczniów, czynniki ryzyka i czynniki chroniące oraz rola nauczycieli i rodziców.
-
Profilaktyka przemocy rówieśniczej, hejtu, nietolerancji i dyskryminacji.
-
Psychoedukacja i wspieranie rozwoju emocjonalnego uczniów.
-
Gdzie szukać pomocy? – numery telefonów zaufania i wsparcia kryzysowego.
-
Materiały dodatkowe i kody QR prowadzące do informacji i źródeł pomocowych.
Najważniejszy przekaz numeru: szkoła powinna być miejscem, w którym uczniowie otrzymują nie tylko wiedzę, ale także wsparcie, poczucie bezpieczeństwa, możliwość rozmowy o emocjach i pomoc w sytuacjach kryzysowych.
„Profilaktyka” nr 5, lipiec 2026 r. MEN poświęca przede wszystkim bezpieczeństwu dzieci i młodzieży podczas wakacji. Szczególnie ważnym elementem jest zdrowie psychiczne i wsparcie emocjonalne.
Zdrowie psychiczne – najważniejsze treści:
-
trudne emocje podczas wakacji – smutek, lęk, samotność, poczucie zagubienia czy rozczarowanie;
-
podkreślenie, że emocje są ważne, a proszenie o pomoc jest oznaką odwagi, nie słabości;
-
wskazówki dotyczące dbania o dobrostan: sen i odpoczynek, aktywność fizyczna, zdrowe odżywianie, kontakty z bliskimi, czas na przyjemności i zainteresowania;
-
higiena cyfrowa – robienie przerw od mediów społecznościowych, ograniczanie czasu przed ekranem i zachowanie cyfrowego balansu;
-
zachęta, aby nie tłumić trudnych emocji i rozmawiać o nich z bliskimi lub zaufanym dorosłym;
-
wskazanie osób, do których można zwrócić się o pomoc: rodzic, opiekun, zaufany dorosły, pedagog lub psycholog szkolny;
-
numery telefonów pomocowych dla dzieci, młodzieży i dorosłych oraz numer alarmowy 112.
W szkołach podstawowych od 1 września 2024 mają ruszyć obligatoryjne zajęcia z zasad udzielania pierwszej pomocy Nie będzie to odrębny przedmiot, ale element godziny wychowawczej. Według zapowiedzi Ministerstwa Edukacji Narodowej dzieci poświęcą na pierwszą pomoc 12 godzin rocznie.
Profilaktyka uzależnień to działania mające na celu zapobieganie powstawaniu i rozwojowi uzależnień. Obejmuje różne strategie i programy skierowane do osób w różnych grupach wiekowych, mające na celu zwiększenie świadomości o ryzyku uzależnień i promowanie zdrowego stylu życia. Profilaktyka może obejmować: edukację, czyli informowanie o skutkach używania substancji uzależniających (takich jak alkohol, narkotyki, tytoń) oraz o mechanizmach uzależnień. Celem jest zwiększenie wiedzy, która pomoże uniknąć eksperymentowania z substancjami.
Profilaktyka uzależnień polega na:
-
eliminowaniu lub redukowaniu wpływu znaczących czynników ryzyka używania i nadużywania substancji psychoaktywnych / problemów behawioralnych,
-
osłabianiu / kompensowaniu zagrożeń (czynników ryzyka) poprzez działanie czynników chroniących.
Wyróżniamy następujące rodzaje uzależnień:
Uzależnienia od substancji chemicznych
-
Alkoholizm: Uzależnienie od alkoholu, które może prowadzić do problemów zdrowotnych, społecznych i psychicznych.
-
Nikotynizm: Uzależnienie od nikotyny, głównie poprzez palenie papierosów lub używanie wyrobów tytoniowych.
-
Narkomania: Uzależnienie od substancji narkotycznych, takich jak heroinę, kokainę, czy amfetaminę. Narkotyki te mogą prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych oraz społecznych.
-
Uzależnienie od leków: Używanie leków, zwłaszcza opioidów, czy leków uspokajających, w sposób niezgodny z zaleceniami lekarza.
Uzależnienie od substancji psychoaktywnych
-
Uzależnienie to dotyczy stosowania narzędzia, które dotyczy świadomości, takich jak LSD, ecstasy czy marihuana, i może być powiązane z uzależnieniami psychicznymi.
Uzależnienia behawioralne
-
Uzależnienie od internetu i gier komputerowych: Nadmierne korzystanie z internetu lub granie w gry komputerowe, co wpływa na codzienne funkcjonowanie i relacje społeczne.
Uzależnienia od jedzenia, takie jak:
-
Anoreksja (anoreksja nervosa) to poważne zaburzenie odżywiania charakteryzujące się ekstremalnym ograniczeniem spożycia jedzenia, obsesyjnym strachem przed przytyciem i zniekształconym obrazem własnego ciała.
-
Bulimia (bulimia nervosa) to zaburzenie odżywiania charakteryzujące się cyklicznym występowaniem napadów objadania się, po których następują próby „pozbycia się” spożytego jedzenia, takie jak wymioty, stosowanie środków przeczyszczających, lub nadmierna aktywność fizyczna.
P O L E C A N E Z A S O B Y - P R O J E K T Y - S E R W I S Y
NIE BO TAK
Strona internetowa mająca na celu rozpowszechnienie informacji na temat ryzyka związanego z używaniem narkotyków i nowych substancji psychoaktywnych dedykowana młodzieży. Znajdziesz tutaj wskazówki na temat rozwijania umiejętności, pomocnych w relacjach z innymi, np. jak wzmacniać swoją samoocenę, jak radzić sobie z trudnymi emocjami, jak ćwiczyć swoją asertywność. Ponadto interaktywne ćwiczenia oraz testy do samodzielnego wykonania i wiele innych ciekawych informacji.
N O W E S U B S T A N C J E
P S Y C H O A K T Y W N E
Strona internetowa mająca na celu rozpowszechnienie informacji na temat ryzyka związanego z używaniem narkotyków i nowych substancji psychoaktywnych prowadzona przez Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii. Na stronie znajdują się aktualne informacje o NSP, ich wpływie na zdrowie, prawo dotyczące tych substancji, a także materiały edukacyjne i pomocowe.
U Z A L E Ż N I E N I A B E H A W I O R A L N E
Strona zawiera aktualną wiedzę dotyczącą problematyki uzależnień behawioralnych, jest adresowana zarówno do specjalistów, jak i do populacji ogólnej. W ramach strony prowadzona jest poradnia w formie on-line, w ramach której świadczona jest pomoc psychologa, psychoterapeuty i prawnika w zakresie problematyki uzależnień behawioralnych.
W S P Ó L N E K R O K I
W C Y B E R Ś W I E C I E
Strona dotyczy programu z zakresu profilaktyki uniwersalnej adresowanego do uczniów trzecich klas szkoły podstawowej i ich rodziców, pod nazwą „Wspólne kroki w Cyberświecie”. Program ma na celu kształtowanie u dzieci wiedzy i umiejętności, które sprzyjają bezpiecznemu korzystaniu z Internetu i innych mediów elektronicznych, a także chronią przed uzależnieniami od nich. Wiodącą strategią profilaktyczną, na której opiera się program, jest kształtowanie umiejętności życiowych dzieci.
Powiązane strony
ODWIEDŹ STRONY WWW
Materiały edukacyjne dla nauczycieli i uczniów promujące zdrowy i aktywny tryb życia. Informacje i porady dotyczące różnych form aktywności fizycznej (rower, pływanie, bieganie, rekreacja) oraz ogólnych zasad dbałości o kondycję i samopoczucie. Ponadto:
-
scenariusze zajęć w-f,
-
interaktywne zadania,
-
publikacje elektroniczne,
-
wybrane artykuły
-
polecane strony www.
Materiały edukacyjne dla nauczycieli i uczniów dotyczące problemów odżywiania, ruchu pro-ana propagującego anoreksję jako tryb życia wśród młodzieży i młodych dorosłych, artykuły dotyczące anoreksji i bulimi oraz innych zaburzeń odżywiania Ponadto:
-
scenariusze zajęć,
-
profilaktyczne publikacje dostępne w sieci,
-
artykuły,
-
strony www.
Materiały na temat zdrowego odżywiania w szkole i w domu i jego zasad, problemów, zdrowym stylem życia wśród dzieci, nastolatków i młodzieży, udziałem szkoły w propagowaniu zdrowego odżywiania w szkołach, prowadzeniu zajęć oraz organizacji zdrowego żywienia w szkołach. Strona zawiera:
-
liczne scenariusze zajęć,
-
linki do ciekawych miejsc w sieci, w tym projektów edukacyjnych,
-
polecane strony www,
-
wybrane artykuły i publikacje dostępne online i inne.
Materiały dla nauczycieli dotyczące profilaktyki palenia papierosów przez uczniów. Strona zawiera
-
scenariusze zajęć edukacyjnych
-
dostępne online artykuły i publikacje
-
polecane strony www,
-
zestawienie materiałów (książek i artykułów z czasopism z zasobów biblioteki)
-
raporty edukacyjne
-
filmy edukacyjne.
Materiały związane z uzależnieniami cyfrowymi: nadużywaniem dostępu do Internetu, portali społecznościowych, a także jak się chronić w śieci, jak zadbać o własny wizerunek i udostępniane przez uczniów zasoby (zdjęcia, filmy itp.). Patotreści, cyberbulling, sexting i podobne zjawiska w sieci. Materiały
Materiały dotyczące depresji, czyli choroby, a nie słabości charakteru. Główne objawy to głęboki smutek, brak energii i anhedonia (niezdolność do odczuwania przyjemności) trwające dłużej niż dwa tygodnie. Wśród zgromadzonych na stronie materiałów znajdziesz:
-
scenariusze zajęć,
-
artykuły i książki
-
filmy,
-
programy.
Higiena cyfrowa to zbiór nawyków i praktyk, które pomagają nam świadomie i odpowiedzialnie korzystać z technologii cyfrowych w sposób, który sprzyja naszemu dobrostanowi. Wśród zgromadzonych na stronie materiałów znajdziesz:
-
scenariusze zajęć,
-
artykuły i książki
-
filmy, webinaria
-
programy, zasady.