REFORMA26 - PRZEDSZKOLA
DZIECKO W CENTRUM
Nowa podstawa mocniej koncentruje się na dziecku, jego rozwoju, potrzebach, możliwościach i sprawczości.
Nauczyciel nie powinien koncentrować się wyłącznie na tym:
-
„Co mam dzisiaj zrealizować?”
ale przede wszystkim:
-
„Czego dziecko doświadczy? Co odkryje? Co będzie potrafiło zrobić samodzielnie?”
Celem reformy jest budowanie kompetencji i rozwijanie praktycznych umiejętności już od edukacji przedszkolnej.
WIĘCEJ CZASU NA ZABAWĘ
To jedna z najbardziej charakterystycznych zmian podkreślanych przez MEN. W przedszkolu ma być więcej czasu na dziecięcą zabawę oraz swobodniejsze odkrywanie otaczającego świata. Zabawa nie jest „przerwą od nauki”.
Jest podstawowym sposobem uczenia się dziecka.
Przez zabawę dziecko:
-
rozwija język,
-
uczy się współpracy,
-
rozwiązuje problemy,
-
ćwiczy samodzielność,
-
rozwija wyobraźnię,
-
poznaje zasady społeczne,
-
eksperymentuje,
-
rozwija motorykę.
ODKRYWANIE ZAMIAST GOTOWYCH ODPOWIEDZI
Nauczyciel powinien częściej tworzyć sytuacje, w których dziecko samo dochodzi do rozwiązania.
Zamiast:
„To jest magnes. Magnes przyciąga metal.”
Można:
„Mamy kilka przedmiotów. Które z nich, waszym zdaniem, przyciągnie magnes? Sprawdźmy.”
Dziecko:
przewiduje → sprawdza → obserwuje → porównuje → wyciąga wniosek.
To właśnie kierunek uczenia się poprzez doświadczenie.
DOŚWIADCZENIA I EKSPERYMENTOWANIE
Warto wykorzystywać naturalną ciekawość dzieci:
💧 Co pływa, a co tonie?
🌱 Czego potrzebuje roślina?
🧊 Co stanie się z lodem?
🌈 Jak powstaje tęcza?
🧲 Co przyciąga magnes?
🌧️ Skąd bierze się deszcz?
Nie chodzi o przekazywanie dzieciom trudnej wiedzy naukowej.
Chodzi o budowanie postawy badacza:
„Zastanawiam się → sprawdzam → obserwuję → pytam → odkrywam.”
JĘZYK I LITERATURA
Bardzo ważne pozostaje rozwijanie języka poprzez:
📖 czytanie dzieciom
💬 rozmowę
❓ zadawanie pytań
🖼️ analizowanie ilustracji
🎭 dramę
🎵 zabawy słowne
📚 opowiadanie historii
✏️ tworzenie własnych opowieści.
Świetnie sprawdzają się tutaj picture booki – dziecko może nie tylko słuchać tekstu, ale również interpretować ilustrację, przewidywać wydarzenia, zadawać pytania i tworzyć własne zakończenia.
KOMPETENCJE, A NIE TYLKO WIADOMOŚCI
Reforma mocno akcentuje kompetencje dziecka.
Szczególnie ważne są:
🗣️ KOMUNIKOWANIE SIĘ - dziecko mówi, słucha, zadaje pytania i wyraża swoje potrzeby.
🤝 WSPÓŁPRACA - dziecko działa z innymi i respektuje zasady wspólnej zabawy.
🧩 ROZWIĄZYWANIE PROBLEMÓW - dziecko szuka własnych sposobów działania.
🎨 KREATYWNOŚĆ - dziecko tworzy, eksperymentuje i wykorzystuje wyobraźnię.
🧭 SAMODZIELNOŚĆ
dziecko podejmuje decyzje i wykonuje zadania na miarę swoich możliwości.
❤️ RELACJE I SAMOREGULACJA
dziecko uczy się rozpoznawać emocje, potrzeby i reagować w sytuacjach społecznych.
TWÓRCZOŚĆ – MNIEJ „WSZYSCY TAK SAMO”
Warto ograniczać sytuacje, w których wszystkie dzieci wykonują identyczną pracę według jednego wzoru.
Zamiast:
„Pokoloruj obrazek tak jak na przykładzie.”
lepiej:
„Jak możesz przedstawić tę żabkę? Jakich kolorów chcesz użyć? Dlaczego?”
Dziecko otrzymuje przestrzeń do:
wyboru → tworzenia → eksperymentowania → wyrażania własnego pomysłu.
SAMODZIELNOŚĆ I SPRAWCZOŚĆ
Bardzo ważne pytanie dla nauczyciela:
„Ile mogę zrobić za dziecko, a ile mogę pozwolić mu zrobić samodzielnie?”
Zamiast wyręczania:
❌ nauczyciel wykonuje za dziecko
❌ pokazuje jedyny prawidłowy sposób
❌ poprawia każdą niedoskonałość
więcej:
-
dziecko wybiera
-
próbuje
-
popełnia błąd
-
poprawia
-
szuka własnego rozwiązania
-
decyduje o sposobie wykonania zadania.
WIĘCEJ KONTAKTU Z RZECZYWISTOŚCIĄ
Przedszkole nie powinno być ograniczone do sali.
Warto wykorzystywać:
🌳 ogród przedszkolny
🌿 park
🌦️ obserwację pogody
🐦 przyrodę
🏪 najbliższe otoczenie
🚶 spacery badawcze
🔍 poszukiwanie i obserwowanie.
Dziecko poznaje świat bezpośrednio, a nie tylko poprzez obrazek w książce.
TECHNOLOGIA – Z UMIAREM
Ważnym kierunkiem polityki oświatowej na rok 2026/2027 jest także higiena cyfrowa i aktywność offline. W przypadku przedszkola oznacza to szczególnie:
najpierw rzeczywiste doświadczenie dziecka, a dopiero potem technologia – jeśli rzeczywiście pomaga w osiągnięciu celu.
Dziecko powinno przede wszystkim:
🏃♀️ ruszać się
🎨 tworzyć
🧩 manipulować
🌱 obserwować
🗣️ rozmawiać
🤝 współpracować
📖 słuchać
🔎 odkrywać.
OBSERWACJA ZAMIAST „TESTOWANIA” DZIECKA
Nauczyciel powinien uważnie obserwować:
-
jak dziecko komunikuje się,
-
jak rozwiązuje problemy,
-
jak współpracuje,
-
jak radzi sobie z emocjami,
-
jak podejmuje samodzielne działania,
-
jakie ma zainteresowania,
-
jakie potrzebuje wsparcia.
Szczególne znaczenie ma rozpoznawanie potrzeb dzieci i obserwacja ich funkcjonowania w środowisku przedszkolnym – to również jeden z kierunków polityki oświatowej na rok 2026/2027.
INDYWIDUALIZACJA
Nie wszystkie dzieci muszą:
-
wykonać zadanie w tym samym czasie,
-
zrobić je w identyczny sposób,
-
osiągnąć efekt przy wykorzystaniu tych samych metod.
Nauczyciel powinien uwzględniać:
wiek → możliwości → tempo → potrzeby → zainteresowania dziecka.
To oznacza również tworzenie sytuacji, w których każde dziecko może odnieść sukces na swoim poziomie.