top of page
Budynek szkołny

REFORMA26 - KL. IV

NAJWIĘKSZA ZMIANA: NOWA PRZYRODA

Przyroda wraca w nowej formule do klas IV–VI. To jedna z najważniejszych zmian reformy. Przyroda będzie realizowana w klasach IV–VI po 3 godziny tygodniowo w każdej klasie. Jest to przedmiot interdyscyplinarny, łączący elementy:

🌱 biologii
🌍 geografii
⚗️ chemii
⚡ fizyki

Zajęcia mają mieć przede wszystkim praktyczny i badawczy charakter. Uczeń ma być „małym odkrywcą”. Zamiast:

przeczytaj → zapamiętaj → odpowiedz

częściej:

postaw pytanie → zaplanuj → wykonaj doświadczenie → obserwuj → zapisz → wyciągnij wniosek.

Uczeń może:

  • przeprowadzać eksperymenty,

  • prowadzić obserwacje,

  • badać środowisko,

  • formułować pytania,

  • sprawdzać hipotezy,

  • analizować wyniki,

  • wyciągać wnioski.

​

Co ważne, godziny przyrody mają być organizowane w blokach co najmniej dwugodzinnych, co ułatwia prowadzenie doświadczeń, badań i zajęć terenowych.

TECHNIKA → ZAJĘCIA PRAKTYCZNO-TECHNICZNE

Od 2026 r. w klasach IV–VI pojawiają się zajęcia praktyczno-techniczne, które zastępują dotychczasową technikę. Przewidziano 2 godziny tygodniowo w każdej klasie IV–VI.

Najważniejsza jest tu praktyka. Uczeń ma:

🔨 projektować
🛠️ wykonywać
🧩 konstruować
🔎 testować
♻️ wykorzystywać materiały
💡 szukać rozwiązań
📝 planować własną pracę.

To dobry obszar do realizowania projektów i zadań problemowych.

MNIEJ „ODTWARZANIA”, WIĘCEJ MYŚLENIA

Nowa podstawa jest skonstruowana w języku efektów uczenia się. Oznacza to większe znaczenie tego, co uczeń potrafi zrobić z wiedzą, a nie tylko tego, ile informacji zapamiętał.

 

Dlatego warto zmienić konstrukcję zadań. Zamiast:

Wymień trzy rodzaje skał.

Można:

Otrzymałeś trzy próbki skał. Jak możesz je rozpoznać? Zaproponuj sposób ich porównania i uzasadnij swoją odpowiedź.

Uczeń:

analizuje → porównuje → wybiera sposób działania → uzasadnia.

DOŚWIADCZENIE EDUKACYJNE

To jedno z kluczowych pojęć reformy.

Doświadczenie edukacyjne ma rozwijać nie tylko wiedzę, ale również:

  • samodzielność,

  • sprawczość,

  • myślenie krytyczne,

  • rozwiązywanie problemów,

  • komunikację,

  • współpracę.

Schemat:

  • PYTANIE → DZIAŁANIE → OBSERWACJA → ANALIZA → WNIOSEK →ZASTOSOWANIE

To szczególnie dobrze sprawdzi się w przyrodzie, matematyce, informatyce, zajęciach praktyczno-technicznych.

MATEMATYKA – ROZUMOWANIE I STRATEGIE

W matematyce ważne pozostają oczywiście podstawowe umiejętności rachunkowe, ale większy nacisk położono również na:

rozumowanie → dobór strategii → rozwiązanie problemu → argumentowanie.

​

Uczeń powinien nie tylko podać wynik, ale także potrafić wyjaśnić sposób rozwiązania.

W nowej podstawie dla matematyki pojawia się m.in. tworzenie strategii rozwiązania problemu oraz uzasadnianie poprawności rozumowania.

PRZEDMIOTY MAJĄ ŁĄCZYĆ SIĘ WOKÓŁ PROBLEMÓW

Nowa podstawa wskazuje sześć interdyscyplinarnych modułów tematycznych:

​

🛡️ Bezpieczeństwo i obrona

📱 Media

💭 Filozofia

💰 Ekonomia i finanse

🌍 Klimat

🎭 Kultura​

​

Treści tych obszarów są obecne w różnych przedmiotach.

Daje to możliwość planowania wspólnych działań nauczycieli różnych przedmiotów.

Przykład: „WODA”

​

  • Przyroda – obieg wody i doświadczenia

  • Matematyka – zużycie wody, wykresy, obliczenia

  • Język polski – tekst informacyjny i argumentowanie

  • Informatyka – prezentacja wyników

  • Plastyka – kampania ekologiczna

  • Zajęcia praktyczno-techniczne – projekt oszczędzania wody.

JĘZYK POLSKI – UCZEŃ JAKO ODBIORCA I TWÓRCA

Warto przesunąć akcent: od odtwarzania informacji o tekście → do czytania, interpretowania, rozmowy i tworzenia własnych wypowiedzi.

 

Dobre zadanie:

 

Przeczytaj fragment. Zastanów się, dlaczego bohater podjął taką decyzję. Przedstaw swoje stanowisko i uzasadnij je.

Uczeń interpretuje, argumentuje i komunikuje własne stanowisko.

TECHNOLOGIA MA BYĆ NARZĘDZIEM

Kompetencje cyfrowe nie powinny oznaczać jedynie:

„uczeń potrafi obsłużyć program”. Ważniejsze jest:

„uczeń potrafi wykorzystać technologię do rozwiązania problemu, stworzenia czegoś lub zaprezentowania efektów swojej pracy”. Przykłady:

  • cyfrowa prezentacja,

  • infografika,

  • mapa myśli,

  • cyfrowa opowieść,

  • film,

  • quiz,

  • e-kartka,

  • projekt multimedialny.

WIĘCEJ PROJEKTÓW I WSPÓŁPRACY

Reforma zakłada tygodnie projektowe, podczas których uczniowie rozwijają różne umiejętności, szczególnie współpracę.

 

Projekt nie musi oznaczać wielkiego przedsięwzięcia.

Może trwać kilka lekcji i mieć prostą strukturę:

 

problem → podział zadań → działanie → efekt → prezentacja → refleksja.

OCENIANIE – NIE TYLKO „DOBRZE/ŹLE”

Reforma większą uwagę kieruje na:

  • postępy ucznia,

  • informację zwrotną,

  • rozwój kompetencji,

  • proces uczenia się,

  • dobrostan.

MEN wskazuje na większe znaczenie oceny opisowej, informacji zwrotnej i rozwoju kompetencji, a także bieżącego monitorowania postępów uczniów.

Warto pytać:

  • Co uczeń już potrafi?

  • Co sprawiło mu trudność?

  • Jaką strategię zastosował?

  • Co może zrobić inaczej?

  • Jak wykorzystać zdobytą wiedzę

CO TO OZNACZA DLA NAUCZYCIELA?

Nauczyciel powinien stopniowo przechodzić od roli:

 

„PRZEKAZUJĘ WIEDZĘ”

 

do roli:

 

„ORGANIZUJĘ UCZENIE SIĘ”.

 

Czyli:

planowanie → pytanie → działanie → obserwacja → wsparcie → informacja zwrotna → refleksja.

Nie oznacza to rezygnacji z wyjaśniania, ćwiczeń czy podręcznika. Zmienia się proporcja i cel ich wykorzystania.

bottom of page