Reforma26 "Kompas Jutra"
SPIS TREŚCI
Połączenie przedmiotów kilku dziedzin: geografii, biologii, chemii, fizyki (dla klas IV-VI) odpowiednik zachodniego science.
Nowa, przejrzysta podstawa programowa, w której kluczowe miejsce zajmują efekty uczenia się – tj. wiedza, umiejętności i kompetencje społeczne.
Modułowe nauczanie obejmujące sześć modułów tematycznych, które integrują różne przedmioty i rozwijają interdyscyplinarne kompetencje (np. bezpieczeństwo, edukacja medialna, filozofia, edukacja finansowa, klimat i kultura)
NOWE PRZEDMIOTY
-
Edukacja zdrowotna: obowiązkowy przedmiot wprowadzony od roku szkolnego 2025/2026 m.in. w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych, zawierający m.in. część dotyczącą dojrzewania
-
Edukacja obywatelska: nowy przedmiot wprowadzony od 1 września 2025 roku w szkołach ponadpodstawowych, kształtujący świadomość społeczną i publiczną
ZMIENIONE I ZMODYFIKOWANE PRZEDMIOTY ORAZ OBSZARY PRZEDMIOTY W REFORMIE KOMPAS JUTRA
-
Wychowanie fizyczne (WF): zmieniona podstawa programowa od września 2025 roku, kładąca większy nacisk na zdrowy styl życia i kondycję ruchową
-
Przyroda (klasy IV–VI): wymiar 3 godzin tygodniowo z zaleceniem prowadzenia zajęć w blokach dwugodzinnych lub dłuższych
-
Zajęcia praktyczno-techniczne (klasy IV–VI): wymiar 2 godzin tygodniowo w blokach dwugodzinnych
-
Moduły tematyczne i poprzeczne: wprowadzanie zagadnień z zakresu bezpieczeństwa i obrony, edukacji medialnej, filozofii, ekonomii i finansów, klimatu oraz kultury
-
Nowe podstawy programowe (od września 2026 r.): kompleksowa zmiana podstaw w przedszkolach oraz klasach I i IV szkoły podstawowej, a także nowe podręczniki i fakultatywny tydzień projektow
-
Przyroda – klasy IV–VI - łączy elementy biologii, geografii, chemii i fizyki. Ma być nauką o świecie poprzez obserwację, doświadczenia, eksperymenty i rozwiązywanie problemów. Uczniowie otrzymają 3 godziny przyrody tygodniowo w każdej klasie, z możliwością pracy w dłuższych blokach.
-
Zajęcia praktyczno-techniczne – klasy IV–VI - zastępują technikę. Uczniowie mają przede wszystkim projektować, wykonywać, testować i prezentować własne rozwiązania, ucząc się praktycznego działania i współpracy. Przewidziano 2 godziny tygodniowo w każdej klasie.
-
Edukacja obywatelska – klasy VI–VII - zastępuje dotychczasową wiedzę o społeczeństwie realizowaną w klasie VIII. Ma być bardziej nastawiona na aktywność obywatelską, rozumienie społeczeństwa i przygotowanie do uczestnictwa w życiu publicznym.
-
Edukacja zdrowotna - obejmuje m.in. zdrowie fizyczne i psychiczne, bezpieczeństwo, higienę cyfrową, odżywianie, profilaktykę uzależnień i pierwszą pomoc.
PROGRAM WYCHOWAWCZO-PROFILAKTYCZNY SZKOŁY W ZAŁOŻENIACH REFORMY26. KOMPAS JUTRA
W ramach reformy edukacji „Kompas Jutra” szkolny program wychowawczo-profilaktyczny kładzie główny nacisk na higienę cyfrową, bezpieczeństwo w internecie, edukację zdrowotną oraz wzmocnienie wsparcia psychologiczno-emocjonalnego uczniów.
GŁÓWNA ZMIANA PUNKTU ODNIESIENIA
-
Profil Absolwenta: Działania wychowawcze i profilaktyczne muszą być bezpośrednio powiązane z nowym Profilem absolwenta i absolwentki, który kładzie nacisk na wartości, świadomość, kompetencje społeczne oraz realną sprawczość dziecka.
-
Codzienna praktyka: Wychowanie i profilaktyka przestają być zestawem okazjonalnych akcji, a stają się integralnym elementem każdego dnia w szkole.
KLUCZOWE OBSZARY I NOWE WYZWANIA
-
Higiena cyfrowa i dezinformacja: Programy muszą mocniej adresować zagrożenia związane z nadmiernym czasem spędzanym przed ekranami, fake newsami oraz hejtem w sieci.
-
Sprawczość i praca w grupie: Większy nacisk kładzie się na budowanie relacji rówieśniczych oraz naukę poprzez działanie i współpracę, co pomaga ograniczyć przemoc i budować odporność psychiczną dzieci.
-
Wzmocnienie czynników chroniących: Działania profilaktyczne skupiają się na wczesnej identyfikacji problemów i wzmacnianiu naturalnych zasobów psychicznych uczniów.
PROCES TWORZENIA I EWALUACJI
-
Włączenie rodziców i uczniów: Społeczność szkolna (rodzice i sami uczniowie) ma być aktywnie angażowana w diagnozowanie potrzeb oraz tworzenie zapisów programu.
-
Ewaluacja nastawiona na wsparcie: Monitorowanie realizacji programu ma realnie służyć identyfikowaniu trudności i szybkiemu dopasowywaniu pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
GAZETKA MEN "PROFILAKTYKA" NR 8/2026
Ministerstwo Edukacji Narodowej opublikowało najnowszy, 6. numer gazetki „Profilaktyka”. Materiał zawiera zestawienie kluczowych tematów i zmian dotyczących nadchodzącego roku szkolnego.
W numerze omówiono m.in.:
-
Organizację roku szkolnego 2026/2027,
-
Nowe przedmioty: edukację zdrowotną oraz zdrowie seksualne (organizacja zajęć),
-
Nowelizację rozporządzenia „sklepikowego”,
-
Zagadnienia związane z wolontariatem,
-
Szkolenia suicydalne dla nauczycieli i nauczycieli specjalistów,
-
Platformę do diagnozy,
-
Zapowiedź Tygodnia przeciwdziałania przemocy rówieśniczej oraz Tygodnia budowania relacji.
REFORMA 2026 - PRZDSZKOLA
Wdrożenie reformy Reforma26 „Kompas Jutra” od 1 września 2026 roku przynosi głębokie zmiany w przedszkolach oraz w klasach I–III szkół podstawowych. Zamiast tradycyjnego, pamięciowego przyswajania wiedzy i wypełniania kart pracy, akcent zostaje przesunięty na sprawczość dziecka, dobrostan oraz kompetencje praktyczne. Podstawę prawną zmian stanowią rozporządzenia podpisane przez Ministra Edukacji z marca 2026 roku.
NAJWAŻNEJSZE ZAŁOŻENIA
-
Cel: Przejście od pamięciowego opanowania wiedzy do kompetencji przekrojowych, krytycznego myślenia oraz dobrostanu uczniów.
-
Profil absolwenta: Określa kluczowe wartości i umiejętności, jakie młodzi ludzie powinni wynieść z przedszkola i szkoły.
-
Nowe metody: Nacisk na model STEM (nauka, technologia, inżynieria, matematyka), doświadczenia, eksperymenty oraz obowiązkowe tygodnie projektowe.
WYCHOWANIE PRZEDSZKOLNE (Od 1 września 2026 r.)
-
Nowa podstawa programowa w przedszkolach definiuje dziewięć obszarów osiągnięć dziecka. Kluczem jest rozwijanie tzw. kompetencji fundamentalnych i przekrojowych.
CZTERY KOMPETENCJE FUNDAMENTALNE
-
Językowe: Skuteczne komunikowanie potrzeb, rozumienie innych i wyrażanie własnych myśli.
-
Matematyczne: Logiczne myślenie i wykorzystywanie matematyki w codziennych sytuacjach (np. podczas zabawy).
-
Ruchowe: Rozwijanie sprawności fizycznej oraz budowanie zdrowych nawyków od najmłodszych lat.
-
Cyfrowe (Higiena cyfrowa): Bezpieczne i świadome podejście do technologii. Nauczyciel może używać ekranów wyłącznie w celach ściśle dydaktycznych, a priorytetem jest ochrona dobrostanu dziecka.
-
Nauczanie oparte na doświadczeniach edukacyjnych – aktywne metody uczenia się przez działanie, które będą standardem w polskich szkołach na różnych poziomach edukacji.
W przedszkolu dzieci tworzyć będą np. dzienniki obserwacji przyrody. W klasach 1-3 opracują plan podróży po swoim regionie, na języku polskim w klasach VII-VIII stworzą i zaprezentują teledysk, podcast lub krótki spektakl teatralny, a na historii przeprowadzą wywiad ze świadkiem lub uczestnikiem wydarzeń historycznych.
REFORMA 2026 - EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA
Nowa podstawa programowa edukacji wczesnoszkolnej nadal zachowuje zintegrowany charakter edukacji w klasach I–III, ale mocniej koncentruje się na rozwijaniu kompetencji, sprawczości ucznia oraz uczeniu się poprzez działanie, doświadczenie i rozwiązywanie problemów. Nowa podstawa jest wdrażana od 1 września 2026 r. najpierw w klasie I.
-
Duże zmiany w szkołach i przedszkolach od 1 września 2026 r. Nowa podstawa programowa (Kompas jutra)
KLASY I–III: UPORZĄDKOWANA INTEGRACJA BLIŻEJ ŻYCIA
Dla etapu wczesnoszkolnego zmiany rzucają nowe światło na edukację zintegrowaną. Choć sam dzień aktywności nadal pozostaje spójny i nadrzędny wobec tradycyjnych lekcji, struktura zajęć zyskuje przejrzyste ramy:
-
osiem zintegrowanych edukacji – podstawa wyraźnie porządkuje program na edukację językową, matematyczną, społeczną i obywatelską, przyrodniczą, artystyczną, techniczną i informatyczną, wychowanie fizyczne oraz osobistą i zdrowotną;
-
moduły tematyczne – nowością są bloki dotyczące bezpieczeństwa i obrony, finansów i ekonomii oraz kultury;
-
wymiar godzinowy – łączna liczba godzin edukacji wczesnoszkolnej wzrasta o 1 godzinę, a dyrektor otrzymuje do dyspozycji 3 godziny w trzyletnim cyklu.
STREFA RODZICA: JAK WSPIERAĆ DZIECKO W KLASACH I–III?
Wdrażanie Reformy26 w klasach młodszych skupia się na budowaniu poczucia bezpieczeństwa i realnych umiejętnościach życiowych. Dziecko uczy się poprzez aktywne działanie i przestaje być jedynie biernym słuchaczem. W praktyce uczeń zyskuje rozwój w sześć kluczowych obszarach:
-
Lepsza komunikacja (pewne mówienie, słuchanie, czytanie i pisanie).
-
Myślenie (wyjaśnianie i rozwiązywanie problemów).
-
Samodzielność i działanie (planowanie oraz kończenie zadań).
-
Współpraca (rozmowa i wspólna odpowiedzialność).
-
Bezpieczeństwo cyfrowe (świadome korzystanie z technologii).
-
Zdrowie i emocje (rozumienie siebie i dbałość o ruch).
REFORMA 2026 - KLASY IV-VI
Od 1 września 2026 r. nowa podstawa programowa zaczyna obowiązywać w klasie IV. W kolejnych latach będzie obejmować następne roczniki. Reforma wprowadza przede wszystkim nowe podejście do organizacji nauczania: podobnie jak w klasach I-III mniej nacisku na samo zapamiętywanie, więcej na rozumienie, działanie, doświadczenia edukacyjne, kompetencje i wykorzystanie wiedzy w praktyce.
OD 1 września 2026:
🧭 nowa podstawa programowa
🌱 przyroda w klasach IV–VI – 3 godziny tygodniowo
🔧 zajęcia praktyczno-techniczne – 2 godziny tygodniowo
🔬 więcej doświadczeń i nauki przez działanie
🧠 większy nacisk na kompetencje i rozumowanie
👥 projekty i współpraca
🌍 interdyscyplinarne moduły tematyczne
💬 większa rola komunikacji i argumentowania
📝 informacja zwrotna i monitorowanie postępów
🎯 wiedza ma być wykorzystywana w praktyce.
Warto przy tym zaznaczyć na stronie, że nowa podstawa w klasach IV–VIII obejmuje nadal odrębne przedmioty — reforma nie likwiduje ich na rzecz jednej zintegrowanej edukacji. Nowością jest natomiast m.in. przyroda jako interdyscyplinarny przedmiot w IV–VI oraz zajęcia praktyczno-techniczne.
REFORMA KOMPAS JUTRA WOBEC UCZNIÓW O SPECJALNYCH POTRZEBACH EDUKACYJNYCH
TA SAMA PODSTAWA PROGRAMOWA – RÓŻNE POZIOMY REALIZACJI PRZEZ UCZNIA
Nowa podstawa programowa dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym wchodzi w życie 1 września 2026 r. od razu dla wszystkich klas szkoły podstawowej (w przeciwieństwie do uczniów szkół ogólnodostępnych, gdzie wdrażanie odbywa się etapami (w 2026/2027: w klasach I i IV).
Główne założenia reformy „Kompas Jutra” wobec uczniów o specjalnych potrzebach
-
Kompetencje funkcjonalne: Nacisk na codzienne życie, realne postępy i praktyczne umiejętności.
-
Indywidualizacja: Dopasowanie treści do faktycznych możliwości psychofizycznych ucznia.
-
Rola konkretu i doświadczenia: Ważna rola powtarzalności oraz bezpośredniego poznawania otoczenia (szczególnie przy niepełnosprawności intelektualnej).
-
Program „Spójny system wsparcia ucznia”: Ośrodek Rozwoju Edukacji (ORE) uruchomił specjalistyczne szkolenia dla kadry pedagogicznej. Ich celem jest lepsza koordynacja działań nauczycieli współorganizujących kształcenie (tzw. wspomagających) z nauczycielami przedmiotowymi.
NOWY FUNDAMENT: MODEL BIOPSYCHOSPOŁECZNY I ICF
Tradycyjne podejście oparte na realizowaniu sztywnego materiału zostało zastąpione Szkolną Oceną Funkcjonalną. Opiera się ona na:
-
Modelu biopsychospołecznym: Łączeniu sfery fizycznej, psychologicznej i społecznej ucznia.
-
Klasyfikacji ICF (Międzynarodowa Klasyfikacja Funkcjonowania): Diagnoza i praca z uczniem skupiają się wokół 9 kluczowych obszarów życia (m.in. porozumiewanie się, dbanie o siebie, samoobsługa, mobilność, relacje międzyludzkie i życie domowe).
NOWA SIATKA PRZEDMIOTÓW (KONIEC Z "FOS")
Dotychczasowy, zbiorczy obszar dydaktyczny „Funkcjonowanie osobiste i społeczne” (FOS) przestaje istnieć. Został on podzielony na bardziej szczegółowe, praktyczne edukacje:
-
Porozumiewanie się (kluczowa rola komunikacji werbalnej oraz alternatywnej i wspomagającej – AAC).
-
Edukacja osobista i zdrowotna (higiena cyfrowa, pierwsza pomoc, bezpieczeństwo).
-
Edukacja społeczna (włączanie w życie społeczności lokalnej).
-
Edukacja środowiskowa.
-
Edukacja artystyczna.
-
Wychowanie fizyczne.
-
Etyka.
CO TO OZNACZA W PRAKTYCE DLA NAUCZYCIELA (ZADANIA DO WDROŻENIA)
-
Aktualizacja IPET-ów: Każdy Indywidualny Program Edukacyjno-Terapeutyczny (IPET) musi zostać przepisany i oparty na nowym, trzystopniowym modelu oceny funkcjonowania dziecka.
-
Zorientowanie na sprawczość: Celem zajęć nie jest przekazywanie teoretycznej wiedzy, ale budowanie autonomii, poczucia godności i maksymalnej samodzielności ucznia w codziennym życiu.
-
Doświadczenia edukacyjne: Formy pracy muszą opierać się bezpośrednio na działaniu (tzw. uczenie przez doświadczenie) i konkretnych sytuacjach życiowych.
