top of page

Odporność na zagrożenia

W świecie nadmiaru informacji umiejętność rozpoznawania zagrożeń informacyjnych staje się jednym z kluczowych elementów odporności społecznej. Świadomy odbiorca potrafi krytycznie analizować przekazy, odróżniać fakty od opinii, rozpoznawać manipulację oraz korzystać z wiarygodnych źródeł informacji. Rozwijanie tych kompetencji pomaga uczniom podejmować odpowiedzialne decyzje, przeciwdziałać dezinformacji i bezpiecznie funkcjonować w przestrzeni cyfrowej oraz społecznej. 

Materiały edukacyjne

W tej części znajdują się materiały, scenariusze zajęć i narzędzia wspierające rozwijanie krytycznego myślenia, analizę przekazów medialnych oraz świadome i odpowiedzialne korzystanie z informacji.

Image by Jorge Franganillo
Image by Sincerely Media
Image by Timur Shakerzianov

Odporność na dezinformację i manipulację

Dezinformacja to celowe rozpowszechnianie fałszywych lub wprowadzających w błąd informacji w celu wywołania określonych reakcji, wpłynięcia na opinie lub zachowania odbiorców albo osiągnięcia korzyści politycznych, społecznych czy ekonomicznych. Może przyjmować formę fałszywych wiadomości (fake newsów), zmanipulowanych zdjęć i filmów, wyrwanych z kontekstu wypowiedzi czy nieprawdziwych informacji publikowanych w mediach i internecie.

Manipulacja informacyjna to świadome wpływanie na sposób myślenia, emocje lub decyzje odbiorców poprzez odpowiednie przedstawienie informacji. Może polegać na pomijaniu ważnych faktów, wyrywaniu wypowiedzi z kontekstu, stosowaniu emocjonalnego języka, jednostronnym przedstawianiu wydarzeń lub wykorzystaniu obrazów i nagłówków w celu wywołania określonej reakcji.

Artykuły

Dezinformacja – jak ją rozpoznać i skutecznie się przed nią bronić? Ministerstwo Cyfryzacji.

Jak się nie dać dezinformacji. Patryk Zakrzewski, Demagog. Edukacja Pomorska, 2023, nr 118. 

Edukacja jako szczepionka przeciwko dezinformacji. Katarzyna Lipka. Edukacja Pomorska, 2023, nr 118, s. 9-12.

Jak emocje wpływają na podatność młodzieży na dezinformację? Fundacja Szkoła z Klasą.

Dezinformacja a edukacja – jak rozmawiać z uczniami o tym, czym jest dezinformacja? epedagogika.

Jak korzystać z mediów, by nie dać się zmanipulować? Jak wypracować zdrowe nawyki medialne, które pozwolą nam stać się świadomymi konsumentami treści informacyjnych.

Dezinformacja i propaganda orężem wojny kognitywnej. Adam Paweł Olechowski. Media i Społeczeństwo, 2022, nr 17 s. 1-14.

Eksperci: na dezinformację szczególnie narażeni młodzi ludzie. Nauka w Polsce. 

Młodzież a dezinformacja. Safeinternet.pl

Świadomi w sieci. Młodzież wobec wyzwań dezinformacji
 i cyfrowego chaosu. Raport Fundacji IT Girls i Accenture Song.

Młodzi ufają influencerom bardziej niż lekarzom. Dezinformacja medyczna zbiera żniwo.Rynek Zdrowia.

Ukryte funkcje mass mediów. Co naprawdę dzieje się z Twoim umysłem? Anna Witwicka. Wszystko co Najważniejsze. 

Gniew, lęk i złość – jak emocje napędzają dezinformację? Demagog.

Materiały edukacyjne

Jak nauczyciele mogą przeciwdziałać dezinformacji? Praktyczne wskazówki. Fundacja Szkoła z Klasą.

Jak korzystać z mediów, by nie dać się zmanipulować? 

Wytyczne dla nauczycieli i pedagogów dotyczące przeciwdziałania dezinformacji i upowszechniania umiejętności cyfrowych za pośrednictwem kształcenia i szkolenia.

Kampania "Make It Clear" - materiały edukacyjne dla uczniów - lekcje, gra planszowa, podcasty i webinary.

Kursy online

Kurs e-learningowy dla nauczycieli nt. dezinformacji „W co wierzyć w internecie?”. NASK

Dezinformacja - kurs dla nauczycieli. OSE it-szkoła.

„Dezinformacja” – kurs dla uczniów szkół ponadpodstawowych. OSE it-szkoła.

Gry

Gra planszowa “Digital brainiacs” do pobrania, dotycząca rozpoznawania dezinformacji i fake newsów.

Gra Przygody Literatusa - rozpoznawanie dezinformacji i fake news.

Gra paragrafowa Fake Off - zapoznaje z różnymi technikami dezinformacji.

Fajnie że wiesz. Demagog.

Scenariusze zajęć

Dezinformacja pod lupą. Praktyczne ćwiczenia. Demagog, Komisja Europejska.

Filmy do scenariuszy ćwiczeń Dezinformacja pod lupą.

Konspekt lekcji dot. dezinformacji dla uczniów szkół ponadpodstawowych. NASK.

Konspekt lekcji dot. dezinformacji dla uczniów klas 5-7. NASK.

Uprzejmie informuję – o dezinformacji, reklamach i mediach. Scenariusz lekcji z prezentacją. ZPE.

Cyberlekcje 3.0 - scenariusze zajęć dla wszystkich etapów edukacyjnych. NASK.

Scenariusz „Uwaga! Dezinformacja! – czyli o tym, jak być krytycznym odbiorcą informacji w mediach”.

Newsy i fake newsy. Scenariusz przeznaczony dla uczniów klas 7–8 szkół  podstawowych. Lekcja ma zachęcić uczniów do dyskusji o naturze treści pseudonaukowych i ich szkodliwości dla ludzi i planety. Centrum Nauki Kopernik. 

od emocji do odporności na dezinformację.JPG

Scenariusze zajęć z prezentacjami  o dezinformacji, teoriach spiskowych, bańkach informacyjnych, algorytmach, manipulacji danymi. NASK

Agenci prawdy: jak radzić sobie z manipulacją w sieci. Łukasz Nieradko.

Magdalena Krakowska, Anna Tracz-Molasy

Współczesna dezinformacja. Scenariusze lekcji na temat deep fake, dezinformacji i fake news.

Webinary

Patryk Zakrzewski – Prebunking, czyli jak wyprzedzić dezinformację #Edustories2023
09:41
Odporna szkoła: "Prawda nie obroni się sama. Rola biblioteki w świecie dezinformacji"
01:32:21
Jak emocje wpływają na dezinformację? Wyjaśniamy psychologiczne mechanizmy | Dezinformacja pod lupą!
05:33
Sztuczna inteligencja jako narzędzie dezinformacji I Dezinformacja pod lupą!
05:19
Jak rozpoznać teorie spiskowe? | Dezinformacja pod lupą
08:41
FAKE NEWS od kuchni: mechanizm manipulacji i jego wpływ na społeczeństwo | Dezinformacja pod lupą
07:26
Dlaczego nie fake newsy – o tym, że dezinformacja niejedno ma imię
50:05
Jak uczyć młodzież krytycznego myślenia w epoce dezinformacji i deepfake'ów?
11:00
O dzieciach i młodzieży w szponach dezinformacji | Drogowskazy
59:09

Rozpoznawanie wiarygodnych źródeł

Artykuły

Rzetelne źródła informacji – jak znaleźć wiarygodne dane? Paulina Skowronek.

 

Czy strona jest wiarygodna – jak to sprawdzić samodzielnie? Izabela Tomaszewska. Demagog.

Fake news i dezinformacja – jak je rozpoznać? Jakie są najczęstsze techniki manipulacji, jakie sygnały powinny nas zaniepokoić, jak skutecznie weryfikować źródła.

Jak rozpoznać źródła naukowe w internecie. Przewodnik po znajdowaniu źródeł. Radio Kraków.

Weryfikacja wiarygodności informacji zamieszczonej w Internecie – pragmatyka istotna dla zachowania bezpieczeństwa na poziomie jednostki. Nowoczesne Systemy Zarządzania Instytut Organizacji i Zarządzania. Zeszyt 15 (2020), nr 3 (lipiec-wrzesień), s. 51-61

Scenariusze zajęć

Lekcja: Jak rozróżniać informacje prawdziwe od fałszywych? Scenariusz zajęć dla klas 1-3 szkoły podstawowej. edukacja medialna.

Wyszukiwanie w internecie. Obywatelstwo cyfrowe, scenariusze zajęć. Bezpieczeństwo młodzieży w internecie. 

Temat: Wiarygodność w sieci. Scenariusz lekcji dla szkół podstawowych, klas 4-6.

„Kliknij. Sprawdź. Zrozum” – scenariusze warsztatów na temat świadomego korzystania z informacji.

Źródła informacji o zdrowiu. ZPE.

Metody pozyskiwania i analizy danych dla regionu - powtórzenie. Lekcja geografii dla szkół ponadpodstawowych. ZPE.

Władza nad informacją. Lekcja dla uczniów klas IV-VIII szkoły podstawowej i szkół ponadpodstawowych. ZPE.

Lekcja: Gdzie szukać informacji? Scenariusz zajęć dla klas VII-VIII. edukacja medialna.

Filmy, webinary

Wierzyć czy nie? Jak oceniać wiarygodność źródeł informacji w sieci
08:34
Weryfikacja informacji w praktyce. Jak rozpoznać manipulację?
54:30
Jak rozpoznać i zweryfikować fake newsy? | #StopFakeNews
11:20
Pozycja dziecka myślącego

Krytyczne myślenie

Kolekcja materiałów zawierająca artykuły, publikacje, wybrane książki, pomysły na zajęcia i  multimedia.

Image by Vitaly Gariev

Analiza informacji

Kolekcja materiałów zawierająca artykuły, filmy i webinaria o analizie informacji, i rutynach krytycznego myślenia.

bottom of page