top of page

Odporność na zagrożenia

W świecie nadmiaru informacji umiejętność rozpoznawania zagrożeń informacyjnych staje się jednym z kluczowych elementów odporności społecznej. Świadomy odbiorca potrafi krytycznie analizować przekazy, odróżniać fakty od opinii, rozpoznawać manipulację oraz korzystać z wiarygodnych źródeł informacji. Rozwijanie tych kompetencji pomaga uczniom podejmować odpowiedzialne decyzje, przeciwdziałać dezinformacji i bezpiecznie funkcjonować w przestrzeni cyfrowej oraz społecznej. 

Materiały edukacyjne

W tej części znajdują się materiały, scenariusze zajęć i narzędzia wspierające rozwijanie krytycznego myślenia, analizę przekazów medialnych oraz świadome i odpowiedzialne korzystanie z informacji.

Odporność na dezinformację i manipulację

Dezinformacja to celowe rozpowszechnianie fałszywych lub wprowadzających w błąd informacji w celu wywołania określonych reakcji, wpłynięcia na opinie lub zachowania odbiorców albo osiągnięcia korzyści politycznych, społecznych czy ekonomicznych. Może przyjmować formę fałszywych wiadomości (fake newsów), zmanipulowanych zdjęć i filmów, wyrwanych z kontekstu wypowiedzi czy nieprawdziwych informacji publikowanych w mediach i internecie.

​

Manipulacja informacyjna to świadome wpływanie na sposób myślenia, emocje lub decyzje odbiorców poprzez odpowiednie przedstawienie informacji. Może polegać na pomijaniu ważnych faktów, wyrywaniu wypowiedzi z kontekstu, stosowaniu emocjonalnego języka, jednostronnym przedstawianiu wydarzeń lub wykorzystaniu obrazów i nagłówków w celu wywołania określonej reakcji.

Artykuły

Dezinformacja – jak ją rozpoznać i skutecznie się przed nią bronić? Ministerstwo Cyfryzacji.

​

Jak się nie dać dezinformacji. Patryk Zakrzewski, Demagog. Edukacja Pomorska, 2023, nr 118. 

​

Edukacja jako szczepionka przeciwko dezinformacji. Katarzyna Lipka. Edukacja Pomorska, 2023, nr 118, s. 9-12.

​

Jak emocje wpływają na podatność młodzieży na dezinformację? Fundacja Szkoła z Klasą.

​

Dezinformacja a edukacja – jak rozmawiać z uczniami o tym, czym jest dezinformacja? epedagogika.

​

Jak korzystać z mediów, by nie dać się zmanipulować? Jak wypracować zdrowe nawyki medialne, które pozwolą nam stać się świadomymi konsumentami treści informacyjnych.

​

Dezinformacja i propaganda orężem wojny kognitywnej. Adam Paweł Olechowski. Media i Społeczeństwo, 2022, nr 17 s. 1-14.

​

Eksperci: na dezinformację szczególnie narażeni młodzi ludzie. Nauka w Polsce. 

​

Młodzież a dezinformacja. Safeinternet.pl

​

Świadomi w sieci. Młodzież wobec wyzwań dezinformacji
 i cyfrowego chaosu. Raport Fundacji IT Girls i Accenture Song.

​

Młodzi ufają influencerom bardziej niż lekarzom. Dezinformacja medyczna zbiera żniwo.Rynek Zdrowia.

​

Ukryte funkcje mass mediów. Co naprawdę dzieje się z Twoim umysłem? Anna Witwicka. Wszystko co Najważniejsze. 

​

Gniew, lęk i złość – jak emocje napędzają dezinformację? Demagog.

Materiały edukacyjne

Okładka Kodeksu dobrych praktyk przeciw dezinformacji z logotypami partnerów.
Okładka publikacji Era (dez)informacji wydanej przez NASK.
Fakty, nie fikcja: jak wzmacniać odporność na dezinformację wśród uczniów. Materiały dla nauczycieli Demagog.

Jak nauczyciele mogą przeciwdziałać dezinformacji? Praktyczne wskazówki. Fundacja Szkoła z Klasą.

Jak korzystać z mediów, by nie dać się zmanipulować? 

​

Wytyczne dla nauczycieli i pedagogów dotyczące przeciwdziałania dezinformacji i upowszechniania umiejętności cyfrowych za pośrednictwem kształcenia i szkolenia.

​

Kampania "Make It Clear" - materiały edukacyjne dla uczniów - lekcje, gra planszowa, podcasty i webinary.

​

Kursy online

​

Kurs e-learningowy dla nauczycieli nt. dezinformacji „W co wierzyć w internecie?”. NASK

​

Dezinformacja - kurs dla nauczycieli. OSE it-szkoła.

​

„Dezinformacja” – kurs dla uczniów szkół ponadpodstawowych. OSE it-szkoła.

Gry

​

Gra planszowa “Digital brainiacs” do pobrania, dotycząca rozpoznawania dezinformacji i fake newsów.

​

Gra Przygody Literatusa - rozpoznawanie dezinformacji i fake news.

​

Gra paragrafowa Fake Off - zapoznaje z różnymi technikami dezinformacji.

​

Fajnie że wiesz. Demagog.

Osoba pracująca przy laptopie i robiąca notatki przy kawie

Scenariusze zajęć

Dezinformacja pod lupą. Praktyczne ćwiczenia. Demagog, Komisja Europejska.

Filmy do scenariuszy ćwiczeń Dezinformacja pod lupą.

​

Konspekt lekcji dot. dezinformacji dla uczniów szkół ponadpodstawowych. NASK.

​

Konspekt lekcji dot. dezinformacji dla uczniów klas 5-7. NASK.

​

Uprzejmie informuję – o dezinformacji, reklamach i mediach. Scenariusz lekcji z prezentacją. ZPE.

​

Cyberlekcje 3.0 - scenariusze zajęć dla wszystkich etapów edukacyjnych. NASK.

​

Scenariusz „Uwaga! Dezinformacja! – czyli o tym, jak być krytycznym odbiorcą informacji w mediach”.

​

Newsy i fake newsy. Scenariusz przeznaczony dla uczniów klas 7–8 szkół  podstawowych. Lekcja ma zachęcić uczniów do dyskusji o naturze treści pseudonaukowych i ich szkodliwości dla ludzi i planety. Centrum Nauki Kopernik. 

Od emocji do odporności na dezinformację - okładka publikacji

​Scenariusze zajęć z prezentacjami  o dezinformacji, teoriach spiskowych, bańkach informacyjnych, algorytmach, manipulacji danymi. NASK

​

Agenci prawdy: jak radzić sobie z manipulacją w sieci. Łukasz Nieradko.

​

Magdalena Krakowska, Anna Tracz-Molasy

Współczesna dezinformacja. Scenariusze lekcji na temat deep fake, dezinformacji i fake news.

Webinary

Patryk Zakrzewski – Prebunking, czyli jak wyprzedzić dezinformację #Edustories2023
09:41
Odporna szkoła: "Prawda nie obroni się sama. Rola biblioteki w świecie dezinformacji"
01:32:21
Jak emocje wpływają na dezinformację? Wyjaśniamy psychologiczne mechanizmy | Dezinformacja pod lupą!
05:33
Sztuczna inteligencja jako narzędzie dezinformacji I Dezinformacja pod lupą!
05:19
Jak rozpoznać teorie spiskowe? | Dezinformacja pod lupą
08:41
FAKE NEWS od kuchni: mechanizm manipulacji i jego wpływ na społeczeństwo | Dezinformacja pod lupą
07:26
Dlaczego nie fake newsy – o tym, że dezinformacja niejedno ma imię
50:05
Jak uczyć młodzież krytycznego myślenia w epoce dezinformacji i deepfake'ów?
11:00
O dzieciach i młodzieży w szponach dezinformacji | Drogowskazy
59:09

Rozpoznawanie wiarygodnych źródeł

Artykuły

Rzetelne źródła informacji – jak znaleźć wiarygodne dane? Paulina Skowronek.

 

Czy strona jest wiarygodna – jak to sprawdzić samodzielnie? Izabela Tomaszewska. Demagog.

​

Fake news i dezinformacja – jak je rozpoznać? Jakie są najczęstsze techniki manipulacji, jakie sygnały powinny nas zaniepokoić, jak skutecznie weryfikować źródła.

​

Jak rozpoznać źródła naukowe w internecie. Przewodnik po znajdowaniu źródeł. Radio Kraków.

​

Weryfikacja wiarygodności informacji zamieszczonej w Internecie – pragmatyka istotna dla zachowania bezpieczeństwa na poziomie jednostki. Nowoczesne Systemy Zarządzania Instytut Organizacji i Zarządzania. Zeszyt 15 (2020), nr 3 (lipiec-wrzesień), s. 51-61

Scenariusze zajęć

Lekcja: Jak rozróżniać informacje prawdziwe od fałszywych? Scenariusz zajęć dla klas 1-3 szkoły podstawowej. edukacja medialna.

​

Wyszukiwanie w internecie. Obywatelstwo cyfrowe, scenariusze zajęć. Bezpieczeństwo młodzieży w internecie. 

​

Temat: Wiarygodność w sieci. Scenariusz lekcji dla szkół podstawowych, klas 4-6.

​

„Kliknij. Sprawdź. Zrozum” – scenariusze warsztatów na temat świadomego korzystania z informacji.

​

Źródła informacji o zdrowiu. ZPE.

​

Metody pozyskiwania i analizy danych dla regionu - powtórzenie. Lekcja geografii dla szkół ponadpodstawowych. ZPE.

​

Władza nad informacją. Lekcja dla uczniów klas IV-VIII szkoły podstawowej i szkół ponadpodstawowych. ZPE.

​

Lekcja: Gdzie szukać informacji? Scenariusz zajęć dla klas VII-VIII. edukacja medialna.

Filmy, webinary

Wierzyć czy nie? Jak oceniać wiarygodność źródeł informacji w sieci
08:34
Weryfikacja informacji w praktyce. Jak rozpoznać manipulację?
54:30
Jak rozpoznać i zweryfikować fake newsy? | #StopFakeNews
11:20
Pozycja dziecka myślącego

Krytyczne myślenie

Kolekcja materiałów zawierająca artykuły, publikacje, wybrane książki, pomysły na zajęcia i  multimedia.

Image by Vitaly Gariev

Analiza informacji

Kolekcja materiałów zawierająca artykuły, filmy i webinaria o analizie informacji, i rutynach krytycznego myślenia.

bottom of page