DZIADY ADAMA MICKIEWICZA

Audiodeskrypcja filmu została tu wykorzystana jako materiał źródłowy dla uczniów przygotowujących się do egzaminu A-level z języka polskiego jako obcego na Wyspach Brytyjskich. Jeśli chcesz sprawdzić, co z niej wynosisz, sięgnij po „Przez epoki z programem A-level”. Wśród materiałów o romantycznej ludowości znajdziesz zadanie – pytania i odpowiedzi do uzupełnienia na bazie tego nagrania.

📚 Sprawdź nasze wydawnictwo: https://wydawnictwoRN.pl 👉 Zostań Patronem: https://patronite.pl/radionaukowe 👉 Wesprzyj jednorazowo: https://suppi.pl/radionaukowe 🎧 Posłuchaj na streamingu: https://ffm.bio/radionaukowe 🔔 Subskrybuj: https://youtube.com/@RadioNaukowe?sub_confirmation=1 🌐 Strona: https://radionaukowe.pl 👍 Facebook: https://facebook.com/RadioNaukowe 📷 Instagram: https://instagram.com/radionaukowe ❌ Twitter: https://twitter.com/RadioNaukowe 🎓 Odwiedź LAMU: https://youtube.com/@LetniaAkademiaMlodychUmyslow 🎬 Zobacz więcej: https://www.youtube.com/playlist?list=PLTld5jYla5hZvt1d4RClz7TWU7bC65w8J 📩 Kontakt: kontakt@radionaukowe.pl Większość z nas wyruszy na groby bliskich i krewnych w tym tygodniu, w okolicach 1 i 2 listopada. To ważna tradycja, która wydaje się być z nami od zawsze. Tymczasem w dawnej kulturze ludowej (a dobrze udokumentowaną mamy dopiero z XIX wieku) dni, w których miał następować kontakt między światem żywych a umarłych, było w roku kilka. Wiele wskazuje na to, że jednym z ważniejszych (a być może najważniejszym) była Wigilia Bożego Narodzenia. – Jeżeli prześledzimy to, co dzisiaj się dzieje w trakcie wieczerzy wigilijnej, to znajdziemy dosyć dużo elementów zaduszkowych – mówi gość odcinka, dr hab. Piotr Grochowski, folklorysta i historyk literatury, profesor UMK w Toruniu. Rozmawiamy o dziadach, nie tylko w znaczeniu obrzędów zaduszkowych. Oraz szerzej: o kontaktach ze zmarłymi w polskiej kulturze ludowej. Symbolikę zaduszkową podczas wieczerzy wigilijnej ma oczywiście puste nakrycie zostawiane dla gościa – albo dla zmarłego. W wielu rodzinach do dziś istnieje zasada, że nie wolno wstawać od wigilijnego stołu. To też zgodne z dawnym myśleniem o obecności zmarłych przodków. – Chodziło o to, żeby nie potrącić, nie usiąść na duszy, które, jak wierzyliśmy, tutaj przebywały, a były niewidoczne – wyjaśnia prof. Grochowski. Do tego mamy tradycję wkładania pod obrus wigilijny siana, a dawniej była to słoma. Są zapisy etnograficzne świadczące o wierze w to, że dusze zmarłych mieszkają w „kolankach” słomy. Słomę stosowano też, by pomóc odejść komuś, kto długo konał – wierzono, że słoma pomaga wyciągnąć duszę z człowieka. W polskiej kulturze ludowej granica między światem żywych a zmarłych nie była ostra. Zmarli mogli ją przekraczać i chętnie to robili. Wierzono, że szczególnie związani są z miejscami, w których przebywali za życia. Stąd zwyczaj odprawiania dziadów w domu kupionym z drugiej ręki – nawet jeśli nikt z rodziny obecnych właścicieli jeszcze w nim nie umarł, to przecież mogą być z nim związane dusze rodziny, która żyła tam wcześniej. Zmarli mogli pomagać żywym, mogli im też szkodzić, więc ważne, by utrzymać ich przychylność. Z duszami starano się obchodzić ostrożnie. – W kulturze ludowej zwykle chowano ludzi bez butów. Miało to utrudnić zmarłym powrót na ten świat w sposób niekontrolowany – opowiada profesor. Były jednak wyjątki: jeśli umierała młoda matka, do trumny kładziono ją w butach, by mogła wracać karmić swoje dziecko. A w powrotach kontrolowanych pomagały właśnie obrzędy zaduszne oraz dziady w sensie ludzi, żebraków. Wierzono, że jako wędrowcy są nieco bliżej zaświatów, a ich modlitwa ma wielką moc. Nie szczędzono im więc wsparcia i jedzenia, jeśli tylko warunki na to pozwalały. – Na terenach katolickich karmienie żebraków jest właśnie pewnym substytutem karmienia zmarłych bezpośrednio na grobach – wskazuje prof. Grochowski. Bo tam, gdzie dominującą kulturą była prawosławna, ludzie przynosili jedzenie i picie dla zmarłych na cmentarz. W odcinku usłyszycie też, dlaczego jedzenie na wieczerzę dla zmarłych powinno być gorące, jak się różniło tradycyjne kobiece i męskie podejście do zmarłych i dlaczego wierzono, że odejście duszy w zaświaty to proces, który zajmował nawet trzy dni. Poruszamy też leciutko temat współczesnych rodzimowierców, o których profesor napisał swoją ostatnią książkę. W planach kolejny odcinek z prof. Grochowskim – właśnie na ten temat. 00:00 Wstęp 01:26 O gościu i książkach 02:13 Co w XIX wieku robilibyśmy przed 1 listopada? 03:29 Tereny katolickie a pogańskie 04:13 Kiedy dusze przychodziły na wieczerzę? 05:26 Czym i kim są Dziady? 09:12 Życie po śmierci jako podstawa wierzeń 14:58 Czy powracające dusze są niebezpieczne? 17:26 Rytuał pogrzebu 24:15 Gdzie w tych pogańskich zwyczajach był ksiądz? 25:40 Skąd wracają zmarli? 29:40 Czy istniało najważniejsze święto? 32:08 Co wieś, to inna pieśń 34:58 Czy zmarli są przypisani do miejsc i jak wyglądała wieczerza? 41:24 Czułość i rodzina a świat zmarłych 43:47 Czy Mickiewicz dobrze oddał obrzędy? 45:23 Przesilenie zimowe 48:25 Jak wyglądały Dziady i co wtedy robiono? 58:57 Wesele z Dziadami 01:00:32 Czy psy widzą duchy? 01:03:51 Jak wiele jest dziś osób wierzących w słowiańskie obrzędy? 01:08:40 Czy profesor brał udział w rytuałach i po co są maski? 01:11:56 Jakie słowiańskie obrzędy przeniknęły do naszej kultury 01:13:42 Czy „dziadostwo” to coś negatywnego? 01:16:19 Zakończenie

Czy płomień znicza, który zapalamy na grobach bliskich, to tylko symbol chrześcijańskiej pamięci? A co, jeśli powiem Ci, że to dalekie echo potężnych, pogańskich ognisk? W tym filmie zabiorę Cię w podróż w czasie, by odkryć tajemnicę Dziadów – starosłowiańskiego święta zmarłych, które obchodzono na naszych ziemiach na długo przed Zaduszkami. Dowiesz się, jak dawni Słowianie nawiązywali kontakt z duchami przodków, dlaczego dzielili się z nimi jedzeniem i jaką rolę w tym wszystkim odgrywały tajemnicze, drewniane maski. Odkryj z nami pogańskie korzenie jednej z najważniejszych polskich tradycji i zobacz, jak wiele z dawnych wierzeń, często nieświadomie, przetrwało do dziś. To historia, która na zawsze zmieni Twoje spojrzenie na płomień znicza. 📚 ŹRÓDŁA I POLECANE KSIĄŻKI O MITOLOGII SŁOWIAN Wiedzę do tego filmu czerpałem z wielu źródeł, ale te trzy książki to prawdziwy fundament. Każda jest inna i każdą gorąco polecam. Jeśli chcesz zgłębić temat, linki do porównywarek cen znajdziesz poniżej! 1️⃣ "Mitologia Słowian" - Aleksander Gieysztor Absolutny, akademicki KLASYK i najważniejsza pozycja naukowa na ten temat. Gieysztor w mistrzowski sposób rekonstruuje panteon słowiańskich bogów. Lektura obowiązkowa dla każdego, kto chce naprawdę zrozumieć temat. ► Sprawdź ceny: https://www.ceneo.pl/1867094#crid=745869&pid=29849 2️⃣ "Mitologia słowiańska" - Jakub Bobrowski, Mateusz Wrona Współczesny bestseller, który przywrócił modę na słowiańskość! Napisany przystępnym językiem i przepięknie zilustrowany. Idealna książka na początek przygody z naszymi mitami lub jako fantastyczny prezent. ► Sprawdź ceny: https://www.ceneo.pl/149293173#crid=745867&pid=29849 3️⃣ "Mitologia słowiańska" - Aleksander Bruckner Monumentalne dzieło jednego z najwybitniejszych badaczy kultury Słowian. To praca, od której wszystko się zaczęło. Choć napisana dawno temu, wciąż jest kopalnią wiedzy i fascynujących hipotez dla najbardziej dociekliwych. ► Sprawdź ceny: https://www.ceneo.pl/138844285#crid=745866&pid=29849 --- Mała uwaga: Powyższe linki to linki partnerskie (afiliacyjne). Jeśli z nich skorzystasz, ja otrzymam niewielką prowizję od Twojego zakupu, co bardzo pomaga mi w tworzeniu kolejnych filmów. Ciebie to nic dodatkowo nie kosztuje. Wielkie dzięki za wsparcie! 👇 Zostaw swój ślad! 👇 💬 Który ze zwyczajów Dziadów najbardziej Cię zaskoczył? Czy po obejrzeniu tego filmu inaczej spojrzysz na tradycję palenia zniczy? Daj znać w komentarzu! 👍 Podobało się? Zostaw łapkę w górę! To dla mnie ogromny sygnał, że takie materiały mają sens. 🔔 Zasubskrybuj kanał i kliknij dzwoneczek, aby nie przegapić kolejnych "Słowiańskich Opowieści"! ➡️ Chcesz pomóc w rozwoju kanału? Ten kanał to moja pasja i praca. Jeśli chcesz wspierać powstawanie kolejnych filmów i pomóc mi w odkrywaniu historii naszych przodków, możesz to zrobić, klikając przycisk "Wesprzyj" pod filmem. Każda pomoc jest na wagę złota! Dziękuję! #Dziady #WszystkichŚwiętych #HistoriaPolski #Słowianie #WierzeniaSłowian #Zaduszki #CiekawostkiHistoryczne #Rodzimowierstwo #Polska