WOLONTARIAT
W S Z K O L E
Wolontariat szkolny
od pomysłu do działania
-
Wolontariat szkolny to dobrowolne i bezinteresowne angażowanie się uczniów w działania na rzecz innych osób, społeczności szkolnej, lokalnej i środowiska.
-
Wolontariat Jest ważnym elementem edukacji i wychowania, ponieważ daje młodym ludziom możliwość zdobywania doświadczeń, rozwijania kompetencji społecznych oraz uczenia się odpowiedzialności za siebie i innych. Wolontariat może przyjmować różne formy – od pomocy koleżeńskiej i działań charytatywnych, przez organizowanie zbiórek i wydarzeń, po działania na rzecz osób potrzebujących, zwierząt, środowiska czy lokalnej społeczności.
-
Wolontariat jest to świadome, dobrowolne i bezpłatne działanie na rzecz innych, wykraczające poza więzi koleżeńskie, przyjacielskie czy rodzinne. Idąc tym tropem wolontariusz to osoba fizyczna, która z własnej woli i bez pobierania wynagrodzenia wykonuje świadczenia na rzecz organizacji pozarządowych w zakresie ich działalności statutowej, organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych podległych organom administracji publicznej. Działalność ta nie może jednak mieć charakteru działalności gospodarczej.
Wolontariat (definicja)
Wolontariuszem może być osoba niepełnoletnia, czyli taka, która nie ukończyła 18 lat, pod warunkiem, że zgodę na to wyrażą jej rodzice lub opiekunowie prawni. Może też być nim osoba niepełnosprawna, jeśli pozwala jej na to stan zdrowia. Na możliwość bycia wolontariuszem nie wpływa również zatrudnienie - zarówno bezrobotni, jak i osoby pracujące mogą być wolontariuszami, ani też narodowość - polskie prawo nie zabrania bycia wolontariuszami cudzoziemcom. Można też świadczyć działania wolontaryjne na rzecz stowarzyszenia, którego jest się członkiem.
Kim jest wolontariusz
Wybrane artykuły
Spis treści
Poradniki/Przewodniki
Cele i zadania
wolontariatu
-
uwrażliwienie dzieci na krzywdę i potrzeby innych;
-
kształtowanie charakteru, ćwiczenie cierpliwości i opanowywanie emocji;
-
przyjmowanie odpowiedzialności za siebie i innych;
-
odnajdywanie w sobie energii potrzebnej do pomocy innym;
-
rozwijanie umiejętności pracy w grupie;
-
rozwijanie kreatywności i zaradności;
-
diagnozowanie potrzeb w otoczeniu szkoły i środowisku lokalnym;
-
wspieranie ciekawych inicjatyw dzieci i młodzieży szkolnej;
-
promowanie wolontariatu.
organizacja
podstawa prawna
Działalność wolontariacka w szkole znajduje podstawę przede wszystkim w:
-
Ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 820, z późn. zm.), w szczególności art. 85 ust. 6–7, który stanowi, że samorząd uczniowski, w porozumieniu z dyrektorem szkoły lub placówki, może podejmować działania z zakresu wolontariatu oraz może wyłonić ze swojego składu radę wolontariatu.
-
Ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1338, z późn. zm.), która określa m.in. zasady wykonywania świadczeń przez wolontariuszy i korzystania z ich świadczeń.
-
Statucie szkoły – dokument ten powinien określać organizację i zadania związane z działalnością wolontariacką szkoły, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
-
Regulaminie samorządu uczniowskiego / regulaminie wolontariatu – dokumentach określających organizację i zasady działania wolontariatu w danej szkole.
Publikacje
Regulamin Szkolnego Klubu Wolontariatu
1. Postanowienia ogólne
-
Definicja wolontariatu: Wolontariat to bezpłatne, świadome i dobrowolne działanie na rzecz innych, wykraczające poza więzi rodzinno-koleżeńskie.
-
Nazwa: Szkolny Klub Wolontariatu (SKW) działa przy [Nazwa Szkoły].
-
Opiekun: Opiekunem Klubu jest nauczyciel powołany przez Dyrektora Szkoły.
-
Członkowie: Członkiem SKW może być każdy uczeń szkoły, który akceptuje cele klubu i uzyskał zgodę rodziców/opiekunów prawnych (w przypadku osób niepełnoletnich).
2. Cele i zadania Klubu
-
Zapoznawanie uczniów z ideą wolontariatu oraz uwrażliwianie na potrzeby innych.
-
Angażowanie uczniów w świadomitą, dobrowolną i nieodpłatną pomoc na rzecz środowiska szkolnego oraz lokalnego.
-
Promowanie postaw prospołecznych, empatii i solidarności.
-
Diagnozowanie potrzeb środowiska szkolnego i lokalnego oraz wyszukiwanie obszarów wymagających wsparcia.
3. Prawa i obowiązki wolontariusza
Wolontariusz ma prawo do:
-
Jasno określonego zakresu zadań oraz bezpiecznych warunków ich wykonywania.
-
Zgłaszania własnych inicjatyw i pomysłów akcji.
-
Otrzymania pisemnego zaświadczenia o wykonywanej pracy w ramach wolontariatu (zgodnie ze wzorem stanowiącym załącznik do regulaminu).
-
Liczenia na wsparcie i pomoc opiekuna SKW w trakcie realizacji zadań.
Wolontariusz ma obowiązek:
-
Rzetelnie, terminowo i z zaangażowaniem wywiązywać się z powierzonych zadań.
-
Przestrzegać zasad kultury osobistej, dyskrecji (jeśli dotyczy) oraz regulaminu szkoły.
-
Uczestniczyć w spotkaniach organizacyjnych Klubu.
-
Przedstawić pisemną zgodę rodziców lub opiekunów prawnych na działanie w SKW.
4. Nagradzanie wolontariuszy
Formami wyrażenia uznania dla wolontariuszy mogą być:
-
Pochwała Dyrektora szkoły na forum klasy lub szkoły.
-
Wyrażenie uznania słownego lub pisemnego.
-
Umieszczenie informacji o działalności na stronie internetowej szkoły lub w gazetce szkolnej.
-
Przyznanie punktów z zachowania zgodnie z wewnątrzszkolnym systemem oceniania (WSO).
-
Wpis informacji o udziale w wolontariacie na świadectwie ukończenia szkoły (zgodnie z obowiązującymi przepisami oświatowymi).
5. Postanowienia końcowe
-
Zmiany w niniejszym regulaminie mogą być wprowadzane przez opiekuna SKW w uzgodnieniu z Dyrektorem Szkoły.
-
Regulamin wchodzi w życie z dniem zatwierdzenia przez Dyrektora Szkoły
Załączniki
Szkolny wolontariat a organizacje pozarządowe/pożytku publicznego
Szkolny wolontariat może legalnie współpracować z organizacjami pożytku publicznego (OPP) oraz innymi organizacjami pozarządowymi, jeśli taka współpraca zostanie uregulowana porozumieniem i za zgodą rodziców lub opiekunów prawnych nieletnich wolontariuszy. Zasady i najważniejsze aspekty takiej współpracy opierają się na przepisach Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie:
-
Podstawa prawna: Szkoła lub bezpośrednio organizacja pozarządowa/OPP podpisuje porozumienie z wolontariuszem (a w przypadku uczniów małoletnich – z jego rodzicem lub opiekunem prawnym).
-
Ubezpieczenie: Organizacja korzystająca z pomocy wolontariusza lub szkoła (zgodnie z ustaleniami w porozumieniu) powinna zadbać o ubezpieczenie NNW dla uczniów.
-
Poradniki i wsparcie: Szczegółowe zasady i wzory dokumentów znajdziesz w oficjalnym poradniku przygotowanym przez Zintegrowaną Platformę Edukacyjną pt. „Wolontariat w szkole – zgodnie z prawem” na portalu Gov.pl.
- Kwalifikacje i bezpieczeństwo: Wolontariusze muszą wykonywać zadania odpowiadające ich wiekowi oraz możliwościom; np. przy bezpośrednim kontakcie z żywnością wymagane są aktualne badania sanitarno-epidemiologiczne.
-
Potwierdzenie aktywności: Po zakończeniu współpracy OPP ma obowiązek wydać uczniowi zaświadczenie o wolontariacie, które jest przydatne m.in. przy rekrutacji do szkół ponadpodstawowych.
-
Aktywność społeczna ucznia (zarówno w szkole, jak i poza nią, np. w NGO) jest uwzględniana przy rekrutacji do szkół ponadpodstawowych na podstawie art. 134 ust. 2 pkt 4 lit. b ustawy Prawo oświatowe.
Inspiracje/dobre praktyki
Najczęstsze formy działań na rzecz środowiska szkolnego w ramach wolontariatu szkolnego
Pomoc koleżeńska (korepetycje):
-
Udzielanie wsparcia w nauce uczniom mającym trudności z konkretnymi przedmiotami.
-
Pomoc w odrabianiu zadań domowych lub przygotowaniu do sprawdzianów.
Wsparcie w bibliotece i czytelni:
-
Pomaganie bibliotekarzom w ewidencji, naprawie i porządkowaniu księgozbioru.
-
Obsługa wystawek tematycznych i promocja czytelnictwa wśród młodszych koleżanek i kolegów.
Pomoc w świetlicy szkolnej:
-
Wspomaganie nauczycieli w opiece nad dziećmi z klas młodszych (np. podczas gier, zabaw czy prac plastycznych).
Współorganizacja życia kulturalnego i sportowego:
"Funkcjonujący ciągle w Polsce stereotyp pracy wolontarystycznej każe nam sądzić, że wolontariat to działalność skupiona głównie na pomocy osobom niepełnosprawnym, chorym lub dzieciom w domach dziecka. Tym albumem chcemy pokazać, że wolontariat ma szerszy zasięg społeczny, że wolontariat, to zarówno kolorowe i wesołe akcje z udziałem dzieci i m łodzieży, jak i nieodpłatna pomoc udzielana organizacjom społecznym przez prawników, finansistów, tłumaczy czy menedżerów."
Cytat pochodzi ze wstępu do publikacji
Wybrane artykuły
-
Pomoc przy przygotowaniu akademii, dyskotek, bali karnawałowych czy szkolnych konkursów.
-
Obsługa logistyczna i informacyjna podczas zawodów sportowych (np. mierzenie czasu, przygotowanie sprzętu, kibicowanie).
Adaptacja nowych uczniów:
-
Prowadzenie spacerów po budynku szkoły dla pierwszoklasistów lub nowych uczniów.
-
Tworzenie grup wsparcia ułatwiających integrację z zespołem klasowym.
Działania ekologiczne i porządkowe:
-
Dbanie o czystość terenów zielonych wokół szkoły i przyszkolnych ogrodów.
-
Segregacja śmieci w budynku szkoły, organizacja zbiórek surowców wtórnych (np. makulatury, baterii, nakrętek).
Promocja zdrowia i profilaktyki:
-
Przygotowywanie gazetek ściennych, prezentacji i plakatów promujących zdrowy styl życia czy przeciwdziałanie przemocy rówieśniczej.
-
Pomoc w organizacji zdrowych śniadań lub warsztatów profilaktycznych.
Publikacje przygotowane z myślą o tych, którzy poszukują źródła inspiracji, którzy pragną zacząć swoją przygodę z wolontariatem i dołączyć do szkolnego klubu/koła wolontariatu.