Rodzaje i formy przemocy
Światowa Organizacja Zdrowia definiuje przemoc fizyczną wobec dziecka jako działanie, w wyniku którego dziecko doznaje faktycznej fizycznej krzywdy lub jest nią potencjalnie zagrożone. Krzywda ta następuje w wyniku interakcji, nad którą kontrolę sprawuje rodzic lub inna osoba odpowiedzialna za dziecko, której dziecko ufa lub która ma nad nim władzę. Przemoc fizyczna wobec dziecka może być czynnością zarówno powtarzalną, jak i jednorazową (WHO, 1999).
Przejawy przemocy
Zrozumienie codziennych przejawów krzywdzenia to fundament realnej pomocy. Przemoc przybiera różne formy – od raniących słów, przez systematyczne zaniedbanie potrzeb emocjonalnych, aż po naruszanie fizyczności. Każdy z tych gestów wymaga naszej uważnej i stanowczej reakcji.

Formy przemocy wobec dzieci
Przemoc fizyczna:
bicie, potrząsanie, popychanie, przypalanie, zadawanie bólu lub powodowanie urazów.
Przemoc psychiczna (emocjonalna):
poniżanie, wyśmiewanie, groźby, szantaż, wulgarne wyzywanie, manipulowanie poczuciem winy czy izolowanie.
Wykorzystywanie seksualne:
wszelkie kontakty seksualne, dotykanie, ekshibicjonizm lub angażowanie dziecka w treści pornograficzne.
Zaniedbanie:
niezaspokajanie podstawowych potrzeb fizycznych (jedzenie, ubiór, higiena), emocjonalnych, a także medycznych (brak leczenia czy szczepień) lub edukacyjnych.
Bycie świadkiem przemocy domowej:
życie w środowisku, w którym dochodzi do agresji między domownikami.

Cyberprzemoc
nowe oblicze przemocy rówieśniczej z wykorzystaniem różnych technologii informacyjnych i komunikacyjnych (poczta elektroniczna, czaty, komunikatory, strony internetowe, blogi, serwisy społecznościowe itd.). Akty cyberprzemocy przyjmują różne formy: nękanie, straszenie, szantażowanie z użyciem Sieci, publikowanie i rozsyłanie ośmieszających i kompromitujących zdjęć, filmów oraz podszywanie się w Sieci pod kogoś wbrew jego woli.
Przemoc rówieśnicza
ma wiele form, głównie fizyczną (bicie, popychanie), werbalną (wyzywanie, plotkowanie), psychologiczną/relacyjną (wykluczanie z grupy, ignorowanie, manipulowanie) oraz cyberprzemoc (nękanie online, hejt, rozsyłanie kompromitujących treści).
Rola nauczyciela i rówieśników
będących świadkami przemocy szkolnej.
Rola nauczyciela obejmuje:
-
zapobieganie poprzez budowanie pozytywnej kultury szkolnej opartej na szacunku i empatii,
-
interwencję w sytuacjach kryzysowych.
Rola rówieśników w reagowaniu na przemoc często może okazać się kluczowym aspektem. Reakcja na przemoc ujawnia, że zachowanie oprawcy jest nieakceptowalne i wspiera osobę pokrzywdzoną.
Artykuły
Przemoc dorosłych może wyrządzić dziecku poważne szkody fizyczne, emocjonalne i poznawcze. Efektem przemocy, jakiej ulega dziecko w swoim rodzinnym domu, są trudności w nawiązywaniu późniejszych związków oraz zablokowanie rozwoju właściwych dla wieku zdolności i umiejętności. We wczesnym etapie rozwoju u dziecka może zostać zahamowany rozwój poznawczy. Dziecko może mieć problemy z nauką ze względu na ciągły stres. U takiego dziecka zniekształceniu ulega model rodziny.
Przemoc w rodzinie charakteryzuje się tym, że:
-
JEST INTENCJONALNA
Przemoc jest zamierzonym I świadomym działaniem człowieka. -
SIŁY SĄ NIERÓWNOMIERNE
W relacji jedna ze stron ma przewagę nad drugą. -
NARUSZA PRAWA I DOBRA OSOBISTE
Osoba stosująca przemoc wykorzystuje przewagę siły, narusza podstawowe prawa drugiej strony. -
POWODUJE CIERPIENIE I BÓL
Osoba stosująca przemoc naraża zdrowie i życie drugiej strony.
Jak rozpoznać, że ktoś doświadcza przemocy?
Osoba doświadczająca przemocy często wykazuje objawy psychiczne (lęk, depresja, niska samoocena, poczucie winy, izolacja, drażliwość), fizyczne (bóle głowy, brzucha, problemy ze snem, wyczerpanie), a także zmiany w zachowaniu, takie jak wycofanie, unikanie kontaktów, utrata zainteresowań czy ciągłe przepraszanie.
Sieć jest miejscem, dzięki któremu dzieci zawierają nowe znajomości online, spotykają się z przyjaciółmi, wymieniają wiadomościami. Są też niestety narażone na kontakt z osobami, które mogą mieć wobec nich złe zamiary. Wyłudzanie danych osobowych, uwodzenie, hejt, czyli szeroko rozumiana cyberprzemoc – to tylko przykłady działań zagrażających najmłodszym w wirtualnym świecie. Ogólnie rzecz ujmując, Internet jest bezpieczny wtedy, gdy jego użytkownik ma dużą świadomość czyhających w nim zagrożeń i zna metody ochrony przed nimi.
Dawno temu internet był tylko małą siecią łączącą niewiele miejsc na świecie. Z czasem jednak zaczął docierać do kolejnych domów, więc coraz więcej osób mogło odkrywać jego możliwości. Świat internetu stawał się większy i bardziej kolorowy, ale też pojawiły się jego ciemne strony.
Zasady bezpieczeństwa w sieci:
-
Chroń swoją prywatność!
-
Mów, jeśli coś jest nie tak!
-
Nie ufaj osobom poznanym w sieci!
-
Szanuj innych w sieci!
-
Korzystaj z umiarem z Internetu!
Przemoc rówieśnicza w szkole – jak przeciwdziałać?
Nauczyciele i nauczycielki mogą przyczynić się do realnej zmiany i zmniejszyć skalę przemocy rówieśniczej w szkołach. Tydzień przeciwdziałania przemocy rówieśniczej to dobry moment, by zastanowić się: co możemy zrobić lepiej? Gdzie warto wzmocnić nasze działania?
Każda szkoła jest w innym miejscu – ważne, żeby zacząć tam, gdzie jesteśmy i małymi krokami iść do przodu. Kluczem jest zrozumienie zjawiska i odpowiednia reakcja we właściwym momencie.
Rodzaje przemocy
Przemoc fizyczna
Narusza nietykalność cielesną i grozi uszkodzeniem ciała lub utratą zdrowia/życia: bicie, policzkowanie, kopanie, duszenie, popychanie, szarpanie, oparzanie, przypalanie, użycie niebezpiecznych przedmiotów lub broni.
Przemoc psychiczna (emocjonalna)
Najpowszechniejsza forma, która narusza godność, poczucie wartości i autonomię człowieka: ciągła krytyka, poniżanie, ośmieszanie, wyzywanie, groźby, kontrolowanie, izolowanie od bliskich, szantaż emocjonalny, a także specyficzne mechanizmy manipulacyjne, takie jak gaslighting (wmawianie komuś, że traci kontakt z rzeczywistością) czy hoovering (wciąganie z powrotem w toksyczną relację).
Przemoc seksualna
Polega na zmuszaniu drugiej osoby do podejmowania jakichkolwiek aktywności seksualnych wbrew jej woli, bez świadomości lub bez zdolności do wyrażenia zgody: gwałt (również w małżeństwie), molestowanie, niechciane dotykanie, zmuszanie do oglądania pornografii, wulgarne komentarze o ciele, a także cyberprzemoc seksualna (np. rozpowszechnianie intymnych zdjęć bez zgody – revenge porn).
Przemoc ekonomiczna (materialna)
Ma na celu całkowite uzależnienie finansowe ofiary od sprawcy: odejmowanie zarobionych pieniędzy, uniemożliwianie podjęcia pracy lub kontynuowania nauki, zaciąganie kredytów na czyjeś konto bez wiedzy, niszczenie cudzych rzeczy, kontrolowanie każdego wydatku.
Zaniedbanie
Polega na lekceważeniu i niezaspokajaniu podstawowych potrzeb biologicznych, emocjonalnych, zdrowotnych lub edukacyjnych osób zależnych (dzieci, osób starszych, chorych, z niepełnosprawnościami): odmowa dostępu do jedzenia, ubrań, schronienia, leków czy pomocy medycznej.

