top of page
Osoba w bibliotece

Przed czytaniem -
rozbudzanie ciekawości

Zanim zaczniemy czytać, warto się zatrzymać. To właśnie moment „przed” często decyduje o tym, czy tekst nas wciągnie, czy pozostanie tylko kolejnym obowiązkiem do wykonania.

Aktywne czytanie nie zaczyna się od pierwszego zdania, ale od… pytania, zaciekawienia i uruchomienia wyobraźni. Gdy czytelnik ma już własne skojarzenia, przypuszczenia i oczekiwania, tekst przestaje być obcy — staje się przestrzenią do odkrywania i konfrontowania własnych myśli.

Metody pracy przed lekturą pomagają:

  • wzbudzić zainteresowanie tematem,

  • aktywizować wcześniejszą wiedzę,

  • przygotować umysł na odbiór treści,

  • nadać czytaniu cel i kierunek.

To etap, w którym nie ma złych odpowiedzi — liczy się ciekawość, swoboda myślenia i gotowość do zadawania pytań.

W materiale proste i skuteczne sposoby, które pozwalają „rozgrzać” czytelnika przed spotkaniem z tekstem — od przewidywania treści, przez burzę mózgów, po formułowanie własnych pytań.

Bo dobre czytanie zaczyna się jeszcze zanim otworzymy książkę.

Aktywne czytanie to metoda skupiająca się na zaangażowaniu czytelnika (dziecka) w proces lektury, zamiast biernego przyjmowania treści. Etap "przed czytaniem" jest kluczowy dla budowania zainteresowania i ułatwia zrozumienie materiału. 

​​​​​

W kontekście dzieci, metoda aktywnego czytania często łączy się z ruchem i zabawą, a nie tylko siedzeniem w miejscu. 

Kluczowe zasady przed czytaniem:

  1. Zainteresuj: Pokaż dziecku okładkę i zapytaj, o czym według niego jest książka.

  2. Przejrzyj: Przejrzyjcie razem obrazki, aby wzbudzić ciekawość.

  3. Dostosuj: Wybierz materiał odpowiedni do poziomu i zainteresowań

Wybrane metody

Wstępna analiza

Badanie: przeczytanie krótkiego wstępu lub recenzji, aby wiedzieć, czego spodziewać się po książce.

Skimming

Przeglądanie tekstu: zapoznanie się ze strukturą materiału – tytułami, śródtytułami, pogrubieniami, ilustracjami i podsumowaniami.

Scanning

Przeszukiwanie tekstu w poszukiwaniu konkretnych informacji (daty, nazwiska, słowa kluczowe), ignorując resztę treści.

Opowiadanie historii 

Różne formy ćwiczeń komunikacyjnych:

  • Opowiedzcie w parach historię na wybrany czy wylosowany temat. Następnie jedna osoba opowiada wersję smutną, a druga wesołą.

  • Gorące pytania - otrzymujesz rekwizyt i opowiadasz historię.

  • Losujesz kości piktograficzne lub karty metaforyczne (milowe) i opowiadasz historię.

Alfabetyczne lotto

Wstęp do czytania: przygotuj kartkę podzieloną na tyle kwadratów ile jest liter i oznacz je tymi literami. Uczniowie wpisują w odpowiednie pola określenia, które pasują do zadanego tematu (np. temat Romantyzm; litera M = Mickiewicz). Otrzymujesz informację o faktycznej wiedzy uczniów - po omówieniu tematu mogą uzupełnić tabelę o kolejne fakty.

Pytania

Formułowanie pytań kluczowych przed lekturą: zastanowienie się, co już wiemy na dany temat, i sformułowanie pytań, na które odpowiedź chcemy znaleźć w tekście.

Geopoetyka

Wykorzystanie interakcji pomiędzy twórczością literacką a przestrzenią geograficzną:

  • przedstawienie zagadnień
    np. z historii czy kultury w sposób dostosowany do młodego odbiorcy,

  • zbieranie materiałów od różnych osób, tworzenie książek o miejscowości czy o rodzinie.

Warto wybrać formy ciekwe dla uczniów: lapbook, podcast, wywiad, film, digital story itp.

Remiks

Propozycja utworzenia utworu, który powstaje dzięki zmianie innego utworu (wiersza, fragmentu prozy, dokumentu itp). W odróżnieniu od covera, remiks jest opracowaniem utworu z wykorzystaniem tzw. śladów oryginału udostępnionego przez pierwotnego autora: opowiadamy własną historię na podstawie cudzych opowieści - cudza opowieść jest narzędziem dla naszej - np. na temat wprowadzający omawiany tekst.

Techniki:

  • Potnij fragment na części - zamieszaj - złóż coś innego - coś swojego.

  • Weź dwa utwory i stwórz z wybranych fragmentów jeden - nowy.

  • Wybierz fragmenty z twórczości autora i ułóż swój tekst.

Nowa treść - Prasowe inspiracje

Tworzenie hipotez: na podstawie okładki, ilustarcji czy tytułu próba przewidzenia, o czym będzie książka. 

Można wykorzystać grafikę z czasopisma i na jej podstawie opowiedzieć historię lub nadać tytuł opowieści.

Swobodny tekst

Technika swobodnego tekstu (wg Celestyna Freineta) - wolna od jakiegokolwiek narzucania tematu czy formy pisania wypowiedź dziecka jako forma  rozwijania różnorodnych form ekspresji.

Etapy: 

1. Pisanie swobodnego tekstu.
2. Wybór najciekawszego tekstu.
3. Zbiorowe omawianie i poprawianie (korekta) wybranego tekstu.
4. Pedagogiczne wykorzystanie swobodnego tekstu.

Metoda KWL (Co Wiem, Co Chcę Wiedzieć, Czego Się Nauczyłem)

Zanim zaczniesz czytać, stwórz tabelę z trzema kolumnami:

  • K (Know - Wiem): Zapisz wszystko, co już wiesz na temat poruszany w tekście.

  • W (Want to Know - Chcę wiedzieć): Zapisz pytania, na które chciałbyś znaleźć odpowiedź w tekście.

  • L (Learned - Nauczyłem się): Po przeczytaniu tekstu, wypełnij tę kolumnę, notując, czego się nauczyłeś i czy znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania.

Ta technika aktywuje Twoją wcześniejszą wiedzę, pomaga ustalić cel czytania i pozwala na samokontrolę zrozumienia po lekturze.

Ikonoteksty

Wykorzystanie książki obrazkowej - literatura (nie tylko dla dzieci) w bliskim sąsiedztwie sztuk wizualnych, za sprawą słowa i obrazu niepodzielna jedność słowa i obrazu, które dopiero razem uruchamiają swój właściwy przekaz.

Zainteresowania

Wykorzystanie zainteresowań dziecka: Dobranie książek, które wymagają interakcji (np. wyszukiwanie elementów na obrazku, zgadywanki) już na etapie okladki.

Storytelling

Storytelling – opowiadanie historii – jest techniką oddziaływania na wyobraźnię
i emocje odbiorców za pomocą opowieści lub metafory.
Stworzenie historii jest umiejętnością komunikowania, która zaangażuje emocjonalnie słuchacza oraz wciąga
w dialog, na długo zapadając w jego pamięci.

Visible Thinking

Unaocznianie myślenia lub inaczej obrazowanie myślenia - wykorzystanie rutyn myślowych do rozwijania skłonności myślowych uczniów w takich obszarach jak: poszukiwanie prawdy, zrozumienie, uczciwość i wyobraźnia. Wykorzystanie obrazu, grafiki do refleksji i wypowiedzi. 

Przykłady rutyn: SEE THINK WONDER; METODA 5 RAZY 2; ZOOM IN – ZOOM OUT.

Burza mózgów

Brainstorming - to technika kreatywnej pracy grupowej służąca generowaniu dużej liczby pomysłów i rozwiązywaniu problemów. Opiera się na spontanicznym zgłaszaniu idei bez ich natychmiastowej oceny, co stymuluje innowacyjność. Kluczem jest ilość, a nie jakość na początku, oraz rozwijanie pomysłów innych członków zespołu.

Etapy przeprowadzania:

  1. Przygotowanie: Definicja problemu i dobór zespołu (najlepiej 5-10 osób).

  2. Sesja właściwa: Generowanie pomysłów i ich zapisywanie (np. na tablicy).

  3. Analiza i wybór: Selekcja najlepszych rozwiązań po zakończeniu burzy.

Mapa skojarzeń

Mapa myśli, mind map - to graficzna metoda notowania i organizowania informacji, która odwzorowuje sposób działania ludzkiego mózgu. Polega na umieszczeniu głównego tematu w centrum, od którego promieniście rozchodzą się linie łączące słowa kluczowe, rysunki i symbole. Wspiera kreatywność, proces uczenia się i zapamiętywanie. 

Zastosowanie: generowanie nowych pomysłów.

bottom of page