top of page

 MAZUREK DĄBROWSKIEGO - PIEŚŃ LEGIONÓW POLSKICH WE WŁOSZECH

Oficjalnym hymnem Polski jest Mazurek Dąbrowskiego (pierwotnie zatytułowany „Pieśń Legionów Polskich we Włoszech”), którego słowa napisał Józef Wybicki w lipcu 1797 roku

NAJWAŻNIEJSZE FAKTY:

  • ​Powstanie utworu: Pieśń powstała między 16 a 19 lipca 1797 roku w Reggio nell’Emilia we Włoszech, gdzie tworzyły się Legiony Polskie pod dowództwem generała Jana Henryka Dąbrowskiego.

​

  • Autorzy: Słowa napisał Józef Wybicki, a melodia oparta jest na tradycyjnym, anonimowym ludowym mazurku. 

​

  • Pierwsze wykonanie: Publicznie po raz pierwszy odśpiewano ją 20 lipca 1797 roku. 

​

  • Okres zaborów: W trakcie zaborów pieśń była głównym symbolem jednoczącym Polaków. Śpiewano ją podczas powstania listopadowego (1831), powstania styczniowego (1863) oraz towarzyszyła ruchom narodowym. W tym okresie konkurencją lub alternatywą była też m.in. pieśń „Boże, coś Polskę”. 

​

  • Ustanowienie hymnem: Oficjalnie Mazurek Dąbrowskiego został uznany za hymn państwowy Rzeczypospolitej Polskiej 26 lutego 1927 roku w okólniku Ministra Spraw Wewnętrznych Sławoja Składkowskiego.

HISTORIA HYMNU

Po III rozbiorze w 1795 roku nadzieje na odzyskanie niepodległości Polacy skierowali w stronę Napoleona Bonapartego. Ten francuski generał stał na czele armii, która toczyła zwycięskie zmagania z Austrią, Prusami i Rosją. W 1797 roku w północnych Włoszech przy boku armii francuskiej powstały Legiony Polskie pod dowództwem generała Jana Henryka Dąbrowskiego. Tam również narodziła się pieśń, która bardzo szybko zyskała popularność wśród legionowych żołnierzy, dotarła również na tereny wszystkich trzech zaborów. Autorem słów Pieśni Legionów Polskich we Włoszech był Józef Wybicki, pisarz i polityk. W ostatnich latach istnienia Rzeczpospolitej włączył się w działania reformatorskie, mające na celu uratowanie państwa. Był posłem na sejm, członkiem Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych, opracowującego podręczniki. Publikował pisma polityczne i utwory literackie. Czynnie uczestniczył w zabiegach o utworzenie Legionów Polskich.

Tekst Pieśni Legionów... powstał latem 1797 roku do zasłyszanej melodii ludowego mazurka. Po raz pierwszy wykonano ją w lipcu tego samego roku podczas uroczystego pożegnania legionistów, opuszczających miejsce stacjonowania w Reggio Emilia. Drukiem tekst pieśni ukazał się w 1899 roku w polskim piśmie wydawanym we Włoszech.

W Polsce pieśń potocznie nazywaną Mazurkiem Dąbrowskiego usłyszano w 1806 roku, kiedy Legiony pod dowództwem generała Dąbrowskiego dotarły do Poznania. Śpiewali ją żołnierze Księstwa Warszawskiego i żołnierze powstań narodowych w 1831 i 1863 roku. Intonowano ją przy okazji świąt narodowych. Była najpopularniejszą pieśnią „ku pokrzepieniu serc”. W XIX wieku słowa Mazurka... były tłumaczone przez europejskich poetów, solidaryzujących się z Polakami walczącymi o niepodległość. Utwór przełożono na 17 języków. Szczególną popularnością cieszył się w 1848 roku - podczas wydarzeń rewolucyjnych Wiosny Ludów rozbrzmiewał na ulicach Wiednia, Pragi, Berlina.

Oficjalnym hymnem Polski Mazurek Dąbrowskiego został 26 lutego 1927 roku, jednak nie z mocy konstytucji, jak w wypadku herbu i flagi, ale na podstawie rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych. Dzisiaj Mazurek Dąbrowskiego jest chroniony przez zapis w Konstytucji RP i ustawę o symbolach narodowych. Ale i bez tych przepisów powinniśmy pamiętać, że wszystkim symbolom należy się szacunek. Hymn śpiewany jest podczas uroczystych chwil. W trakcie słuchania i śpiewania należy stać w postawie wyrażającej szacunek, zachować powagę i spokój. Źródło: https://muzhp.pl/wiedza-on-line/mazurek-dabrowskiego

INTERPRETACJA HYMNU

Jak śpiewać hymn Polski

Jak śpiewać polski hymn narodowy w filmach: Hymn nie jest zwykłą piosenką ;  Hymn Polski - Mazurek Dąbrowskiego - podkład muzyczny i tekst ; "Mazurek Dąbrowskiego z oryginalną melodią i tekstem z 1800 roku z 1800 r. Pieśń Legionów Polskich

Hymn Polski

Filmy: Mazurek Dąbrowskiego, nietypowy jak na hymn; Historia "Mazurka Dąbrowskiego"; Jak zwyciężać mamy - historia hymnu (Historia bez cenzury)

WYBRANE ARTYKUŁY (HISTORIA) 

  • Pierwsza zwrotka hymnu odnosi się do podzielenia kraju przez zaborców. Wyrażone jest w niej przekonanie, że mimo faktycznej nieobecności kraju na mapie, Polska istnieje nadal, ponieważ istnieją Polacy, którzy bohaterską walką odzyskają zabrane im przemocą ziemie.​

  • Słowa refrenu miały zagrzewać żołnierzy Legionów Polskich pod dowództwem Dąbrowskiego do boju o ojczyznę — przejścia z Włoch do Polski, wraz z oddziałami Napoleona, by odzyskać własne ziemie.  

​

  • W drugiej zwrotce hymnu wspomniany jest Napoleon Bonaparte, który w ówczesnych czasach odnosił wiele zwycięstw i z którego pomocą Polacy mieli przejść na swoje ziemie, by odbić je z rąk zaborców. 

​

  • Trzecia zwrotka nawiązuje do potopu szwedzkiego i związanego z nim polskiego dowódcy — Stefana Czarnieckiego, który, pomagając Duńczykom, bohatersko przeprawił się przez cieśninę morską i odbił z rąk Szwedów wyspę Als, a po tym zwycięstwie, wrócił do ojczyzny, by walczyć przeciwko Rosji. 

 

WYKONYWANIE HYMNU

Podczas wykonywania lub odtwarzania hymnu państwowego obowiązują ściśle określone zasady zachowania, które reguluje polskie prawo (Ustawa o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych).

Najważniejsze reguły:​​​

  • Postawa zasadnicza: Należy przyjąć postawę stojącą, która wyraża szacunek. Ramiona powinny być opuszczone wzdłuż ciała, a sylwetka wyprostowana.

  • Powaga i spokój: Należy zachować całkowitą powagę i spokój przez cały czas trwania utworu. Niedopuszczalne jest rozmawianie, żucie gumy czy korzystanie z telefonu.

  • Śpiew: Jeśli hymn jest wykonywany wokalnie, należy włączyć się do śpiewu, dbając o czystość i poprawność tekstu (warto pamiętać o poprawnej wersji: „kiedy my żyjemy”, a nie „póki my żyjemy”).​

MĘŻCZYŹNI I NAKRYCIA GŁOWY

  • ​Zdejmowanie nakryć głowy: Mężczyźni w ubraniach cywilnych mają bezwzględny obowiązek zdjąć nakrycie głowy.

  • Wyjątek: Zasada ta nie dotyczy osób, dla których nakrycie głowy wynika z zasad ich religii lub tradycji (np. jarmułka, turban).​

FAKTY I CIEKAWOSTKI

  • Pierwotny tytuł hymnu brzmiał "Pieśń Legionów Polskich we Włoszech". Dopiero później został nazwany "Mazurem Dąbrowskiego".

SZTANDARY I FLAGI

  • ​Poczet sztandarowy: Podczas hymnu poczet sztandarowy wykonuje tzw. ukłon sztandarem (pochylenie sztandaru pod kątem około 45 stopni).

  • Flaga państwowa: Jeśli hymn jest grany podczas podnoszenia flagi na maszt, flagę podnosi się energicznie, tak aby dotarła do szczytu masztu dokładnie w momencie zakończenia utworu.

OSOBY W MUNDURACH

  • Postawa na baczność: Osoby w mundurach (np. żołnierze, policjanci, harcerze) nie zdejmują nakryć głowy, lecz przyjmują postawę zasadniczą („na baczność”).

  • Oddawanie honorów: Jeśli regulamin danej formacji tego wymaga (np. Wojsko Polskie), osoby w umundurowaniu oddają honor przez salutowanie.​

  • ​​„Pieśń Legionów Polskich we Włoszech” była drugim na świecie hymnem rewolucyjnym po francuskiej „Marsyliance”.​

​

  • Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych zabrania wykonywania hymnu ze zmienioną melodią lub tekstem.​

​

  • Naruszenie przepisów o hymnie RP stanowi wykroczenie zagrożone karą aresztu albo grzywny. Istnienie ochrony prawnej hymnu wynika bezpośrednio z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (art. 28).

Muzeum hymnu narodowego
Mazurek Dąbrowskiego - losy hymnu  - prezentacja do stałej ekspozycji w Muzeum Hymnu Narodowego - link do prezentacji

MUZEUM HYMNU NARODOWEGO

Muzeum Hymnu Narodowego

JESZCZE POLSKA NIE ZGINĘŁA HISTORIA MUZYCZNA MAZURKA DĄBROWSKIEGO 

Film poświęcony historii muzycznej „Pieśni Legionów Polskich we Włoszech”, przygotowany przez prof. Tadeusza Trzaskalika, wieloletniego wykładowcę Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. Produkcja powstała z inicjatywy Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, we współpracy ze Stowarzyszeniem Pro Musica Organa oraz Muzeum Hymnu Narodowego w Będominie. Film przedstawia dzieje muzyczne „Mazurka Dąbrowskiego”, ze szczególnym uwzględnieniem czasów życia i działalności Józefa Wybickiego. Scenariusz opracował prof. Tadeusz Trzaskalik, który jest również wykonawcą prezentowanych utworów fortepianowych. Film rozpoczyna nagranie oryginalnej wersji pieśni z 1797 roku w wykonaniu Chóru Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. Całość wzbogacają fotografie muzealnych eksponatów udostępnionych przez Muzeum Hymnu Narodowego w Będominie oraz inne materiały historyczne.

MATERIAŁY DO ZAJĘĆ 

Hymn - film dla dzieci

Filmy: Hymn polski... do hymnu, wersja dla dzieci ; Hymn - film animowany i wersja hymnu śpiewana przez dzieci ; Mazurek Dąbrowskiego - wersja animowana dla dzieci ; Dąbrowskiego bez tajemnic + quiz!

bottom of page